تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٧ - شرح آيات

كه دعايش پذيرفته نشده مى‌بيند كه آرزو مى‌كند كاش هيچ يك از دعاهاى او نيز در دنيا پذيرفته نشده بود.

دوم: بسا كه آدمى چيزى را به دعا بخواهد كه براى او زيان دارد، پس خدا با نپذيرفتن چنان دعايى به او رحم مى‌كند و مورد درخواست او را به چيزى كه براى او بهتر است تبديل مى‌كند.

سوم: پاره‌اى از دعاها درخواست تغيير سنتها و قوانين تغيير ناپذير الهى را دارد، چنان كه كسى دعا كند كه زمين از حركت باز ايستد، يا خود هرگز نميرد، يا پيكار موجود ميان مردم بكلّى از ميان برود، يا/ ١٢٠ دست اندازيهاى ستمگران بدون جهاد و فداكاريها پايان پذيرد، و چون اين دعاهاى او پذيرفته نشود نااميد مى‌گردد.

چهارم: تأخير پذيرفته شدن دعا به معنى آن نيست كه آدمى در معرض نوميدى قرار گيرد زيرا خداوند براى هر چيزى قدر و اندازه و زمانى قرار داده است.

شايد خداى سبحان فرمان پذيرفته شدن دعاى او را داده باشد، ولى بر طبق سنتهاى جارى او اجراى آن نياز به پاره‌اى وقت داشته باشد، در آغاز بخش پايانى دعاى افتتاح‌ [٨٣] عباراتى آمده كه ما را به حكمت تأخير در پذيرفته شدن دعا رهنمون مى‌شود

«در آنچه از تو درخواستم تو را خواستم و به تو ره يافتم، پس اگر در پذيرفتن آن تأخير كردى جهل خود را نسبت به تو سرزنش كردم، و شايد آنچه را از من به تأخير افكندى همان سبب خير من است، زيرا تو به عاقبت امور آگاهى، و من سرورى بزرگوار شكيباتر از تو بر بنده‌اى خوار و بى‌مقدار نديده‌ام، اى پروردگار!» [٦١] هنگامى كه آفريدگان به وقت فرا رسيدن تيرگى شب به قرارگاههاى خود پناه مى‌برند و در سكون و آرامش مى‌آسايند، و سلولهاى تن و نسجها مدّتى دور از آثار پرتوهاى خورشيد بسر مى‌برند، نعمت شب كه خدا آن را براى آرامش و آسايش قرار داده جلوه‌گر مى‌شود. پس اگر شب نمى‌بود، نعمت روز هنگامى كه طبيعت،