عام وصفى مخالف- و با نقيض عرفى لا مشروط عام- يا مشروط عام موافق يا مطلق عام وصفى مخالف- و با نقيض عرفى لا مشروط لا دايم- يا دايم ذاتى موافق يا مشروط اخص موافق- يا مطلق عام وصفى مخالف- و بر اين قياس در باقى جهات‌

فصل نهم در تعريف عكس و بيان عكس مستوى در موجهات‌

عكس بر وجهى مجمل پيش از اين بيان كرده آمده است- اكنون مى‌گوييم- در عرف اهل اين صناعت عكس آن بود- كه محمول قضيه موضوع كنند- و موضوعش محمول- يا مقابل محمول موضوع و مقابل موضوع محمول- بشرط آنك كيفيت و صدق بر حال خود بماند- و بقاء كميت و جهت بر حال خود شرط نباشد- و اگر خواهيم كه- اين تعريف قضاياى شرطى را نيز شامل بود- بجاى موضوع محكوم عليه گوئيم- و بجاى محمول محكم به- و عكس دو گونه بود- يكى آنك عين موضوع و محمول منعكس كنند- و آن را عكس مستوى خوانند- و ديگر آنك مقابل هر دو منعكس كنند- و آن را عكس نقيض خوانند- و در حمليات بمقابل- مقابل تحصيل و عدول يا ايجاب و سلب مفرد خواهند- نه مقابل تضاد يا نوعى ديگر- و در شرطيات بمقابل نقيض خواهند- و قدما عكس در كتاب قياس آورده‌اند- چه عكس مستوى از مقدمات بيان بعضى قياسات است- چنانك بعد از اين معلوم شود- و متاخران بسبب آنك- اين بحث تعلق بقضاياى مفرده دارد- با اين باب مناسب‌تر شمرده‌اند- و ابتدا بعكس مستوى كنند- و از محصورات در عكس مستوى- ابتدا بسالبه كلى كه بقاء كميت بر حال خود- در كليات جز در سالبه صورت نبندد- و انعكاس سالبه كلى نيز واضح‌تر باشد- پس گوئيم- سالبه كلى در بعضى موجهات منعكس شود- و عكسش هم سالبه كلى بود- و در بعضى‌