آنك باعتبار زمان استقبال بود- پس قومى ديگر بنا بر اين مذهب گفته‌اند- موضوع قضيه مطلقه اشخاص موجود بود در خارج و بس- و بر آن تقدير- اگر وقتى بيرون سواد هيچ رنگ موجود نبود- توان گفت همه رنگها سواد است و اين مطلق بود- و در غير آن وقت توان گفت- ممكن بود كه همه رنگها سواد بود يعنى در استقبال- و اين اصطلاح ركيك است و مخالف عرف- و مقتضى آنك جهت متعلق بسور بود- و كسانى كه اين اعتبار كنند مناقضات بسيار لازم آيد- كه ايراد آن مقتضى تطويل باشد و فائده باحدى نبود- اين است سخن در اصناف مطلقات‌

فصل ششم در اعتبار اقسام عرفى و مشروط بحسب اعتبار جهات ذاتى‌

چون ايجاب محمول بر موضوع- يا سلبش از او بحسب وصف موضوع بود- خالى نبود از آنك- يا اعتبار ضرورت و دوام حمل كنند بحسب وصف- يا اعتبار مقابلات اين جهات يعنى امكان و اطلاق- و اول مصطلح و متعارف است- ميان اهل علم و ارباب لغات- چنانك در علم برهان و غير آن معلوم شود- و دوم مصطلح و متداول نيست- الا آنك از اعتبار تقابل و تناقض- و انتاج مختلطات در صنف اول آن اعتبار لازم آيد- و باين سبب اهل اين صناعت صنف اول را- در اقسام جهات شمرده‌اند- و از بحث احوال صنف دوم اعراض كرده‌اند- و چون اعتبار ضرورت و دوام حمل كنند بحسب وصف- خالى نبود از آنك يا اعتبار ضرورت تنها كنند- يا اعتبار دوامى عام‌تر از ضرورت- يا اعتبار دوامى كه از ضرورت خالى بود- و اول مشروط بود- و دوم عرفى و سيوم عرفى لا مشروط- پس اگر بر اين اعتبار اقتصار كنند- و اعتبار احوال حمل- بنسبت محمول با ذات موضوع نكنند- اين جهات جهات وصفى بسيط بود- اما اگر اعتبار جهات ذاتى با اين اعتبار بهم مقارن شود- جهات مركب از هر دو اعتبار حاصل آيد- و اعتبار حال‌