اساس الاقتباس - الطوسي، الخواجة نصير الدين - الصفحة ١١٠

لوح دوم محصورات:

موجبه جزئيه محصله، برخى مردم دانااند:

در شانزده صورت كه همه يا بعضى دانااند صادق است و در شانزده صورت باقى كاذب.

سالبه كليه محصله، هيچ مردم نادان نيست:

در شانزده صورت كه ذكر دانا هست صادق است و در شانزده صورت كه همه يا بعضى دانااند كاذب.

سالبه جزئيه معدوله، همه مردمان نادان نيستند:

در هفده صورت صادق است. شانزده آنكه همه يا بعضى نادان‌اند و يكى آنكه همه معدوم‌اند و در پانزده صورت باقى كاذب.

موجبه كليه معدوله، همه مردمان نادان‌اند:

در پانزده صورت كه ذكر دانا و معدوم نيست صادق است و در هفده صورت كه همه يا بعضى دانااند يا همه معدوم‌اند كاذب است.

سالبه جزئيه عدميه، همه مردمان جاهل نيستند:

در همه صورتها صادق است الا يك صورت كه همه جاهلند كه در آن صورت تنها كاذب است.

موجبه كليه عدميه، همه مردمان جاهلند:

در يك صورت كه همه جاهل‌اند صادق است و ديگر در همه صورتها كاذب است.

اعتبار عرض‌

- و چون هر دو قضيه كه از يك جنسند- در هر لوحى متناقضند اقتسام صدق و كذب كنند-

اعتبار قطر

- موجبه محصله با موجبه معدوليه- در يك صورت كه همه معدوم‌اند بر كذب جمع آيند- و بر صدق جمع نيايند- و نقيض هر دو بضد- يعنى در