دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٤١ - واژه«مولا» در ادبيات عرب

در تفسير همين آيه نوشته است:

«او، مولاى شماست» يعنى: به شما سزاوارتر است.[١]

و چنين‌اند ابو الحسن اخفش، ابو اسحاق زَجّاج، محمّد بن قاسم انبارى و ....[٢]

محمّد بن سائب كلبى، مؤلّف، مفسّر و تبارشناس بزرگ، در تفسير آيه ٥١ از سوره توبه: «قُل لَّن يُصِيبَنَآ إِلَا مَا كَتَبَ اللَّهُ لَنَا هُوَ مَوْلَنَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ؛ بگو جز آنچه خداوند برايمان مقدَّر كرده است، به ما نمى‌رسد. او مولاى ماست، و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند»، نوشته است:

أولى بنا من أنفسنا فى الموت والحياة.[٣]

خدا اختيارش در زندگى و مرگ ما، از خودمان بيشتر است.

چنان كه پيش‌تر آورديم، آمدن مولا به معناى «سرپرست» و «متولّى امور» نيز از جمله روشن‌ترين كاربردهاى واژه «مولا» است و بسيارى بدان تصريح كرده‌اند كه از آن جمله‌اند:

ابو العبّاس محمّد بن يزيد، معروف به مُبرَّد، در تفسير آيه ١١ از سوره محمّد: «ذَ لِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ ءَامَنُواْ؛ آن، بِدين سبب است كه خداوند، مولاى مؤمنان است»، مى‌نويسد:

ولى و مولا، يك معنا دارند و آن يعنى: كسى كه به خلقش سزاوار و متولّى امور آنان است.[٤]

فرّاء نيز نوشته است:

[١] معانى القرآن: ج ٣ ص ١٢٤، تفسير الفخر الرازى: ج ٢٩ ص ٢٢٨.

[٢] ر. ك: نفحات الأزهار: ج ٨ ص ١٦٨٦، الغدير: ج ١ ص ٦١٥ به بعد.

[٣] البحر المحيط: ج ٥ ص ٥٣.

[٤] الشافى: ج ٢ ص ٢٧١.