دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٥ - «دانشنامه امير المؤمنين» در يك نگاه

داخلى وخارجى چه اقتضا مى‌كرد؟

در اين بخش، به اين سؤال‌ها و جز اينها در سيره علوى پس از رحلت پيامبر خدا تا زمان حكومت وى پاسخ داده شده است. زمينه‌ها و علل ناديده انگاشتن رهنمودهاى پيامبر در باره آينده امّت و رهبرى مولا، در اين بخش، بازشناسى شده است و ضمن گزارش سير حوادث پس از پيامبر ٦ و روزگار خلافت عثمان و خيزش مردم عليه او، چگونگى و چرايى مواضع حكيمانه امام حكيمان، تشريح و تبيين شده است.

بخش پنجم: سياست امام على‌

مردم از پسِ ٢٥ سال خلافتِ خلفا و گسترده گشتن كج‌نگرى‌ها وكج‌روى‌هايى كه پس از پيامبر خدا آغاز شده و تا بدان جا پيش رفته بود كه على ٧ در خطابه پرشور و تكان‌دهنده خود در آغاز خلافت، از آن به «بليّه‌اى» چونان روزگار قبل از اسلام ياد كرد،[١] عليه خليفه و نوع رفتار و حكومتدارى او به پا خاستند و پس از قتل او، در تجمّعى شگفت، خواستار زمامدارى على ٧ شدند.

امام ٧ كه مى‌دانست «آب رفته را به جوىْ باز گرداندن» در آن شرايط، بسى دشوار است، ابتدا از پذيرش آن تن زد و پس از اصرار و تأكيد مسلمانان پذيرفت و در اوّلين خطبه، از ديگرسانى گسترده در تمام اجتماع، مبانى وروش‌ها سخن گفت.

در اين بخش، چگونگى رسيدن امام ٧ به زمامدارى، آغاز اصلاحات، مبانى امام ٧ در ديگرسانى‌ها و اصلاحات و بازتاب‌هاى آن در جامعه، به تفصيل، سخن رفته است. بازشناسى محورى‌ترين مبانى امام ٧ در اصلاحات در زمينه‌هاى مختلفِ فرهنگى، اقتصادى، اجتماعى، قضايى و امنيتى، از جمله بحث‌هاى مهم‌

[١] نهج البلاغه: خطبه ١٧، الكافى: ج ٨ ص ٦٧ ح ٢٣.