رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٤١ - فصل هشتم در شناختن احوال نفوس بعد از مفارقت بدن

كمترين بنده است‌[١] مر[٢] بارى را تبارك و تعالى‌[٣] با باضافت ديگر[٤] فرشتگان‌[٥] كه بندگان اواند[٦]. ببين كه ملك و عظمت و جلال‌[٧] او كه مبدأ همه است‌[٨] و همه موجودات صادر از فعل اوست‌[٩] خود تا بچه‌[١٠] حدّ باشد [بلكه آدمى خود از ادراك آن عاجز آيد][١١]، و العجز عن درك الادراك ادراك ازينجاست، و سخن نبوى‌[١٢]- عليه السلام‌[١٣]- هم‌[١٤] دليل است بر اين معنى كه‌[١٥] «لا احصى‌[١٦] ثناء عليك انت كما أثنيت على نفسك.»[١٧] (٤٢) و امّا نفس كامل ناپاك چون مفارقت كند او را المى عظيم پديد آيد: يكى از جهت مبدأ اوّل و يكى‌[١٨] از جهت بدن كه هر دو معشوق او باشد[١٩] و بايشان‌[٢٠] نرسد، پس او در عذابى‌[٢١] اليم باشد[٢٢]، پس اين اثر[٢٣] و هيأت كه از جهت اين عالم در نفس او[٢٤] حاصل باشد بتدريج از و بر مى‌خيزد، تا آنگاه كه از اين عالم خلاص يابد و بلذّت روحانى رسد.

و قرآن مجيد بر اين معنى‌[٢٥] ناطق است: «وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى‌ رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِيًّا»[٢٦]، و جاى ديگر مى‌گويد «إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ»[٢٧]. و شرك آن‌[٢٨] باشد كه وحدانيّت او بيقين نداند[٢٩] چنانكه‌

[١] بنده است: بنده‌ايست‌MT

[٢] مر: من‌M ,-T

[٣] بارى را تبارك و تعالى:

بارى تبارك و تعالى راMT

[٤] ديگر: با ديگرMT

[٥] فرشتگان: فريشتگان‌H

[٦] اواند: وى‌اندMT

[٧] جلال: حالت‌H

[٨] همه است: همه اوست‌H

[٩] فعل اوست: فعل اوT

[١٠] خود تا بچه: خود بچه‌M بچه‌T

[١١] بلكه ... عاجز آيد: بلكه آدميان از ادراك آن عاجزاندMT

[١٢] نبوى: نبى‌T

[١٣] عليه السلام:

صلى اللّه عليه و آله‌M

[١٤] هم:-MT

[١٥] اين معنى كه:- كه‌MT

[١٦] لا احصى: انا لا أحصي‌M

[١٧] اين حديث در صحيح ترمذى ٥ و سنن ابن ماجه( الدعاء) ٣ آمده است

[١٨] و يكى: يكى‌T

[١٩] باشد: باشندM

[٢٠] بايشان: با ايشان‌H

[٢١] عذابى: عذاب‌MT

[٢٢] باشد: بماندMT

[٢٣] اين اثر: آن اثرMT

[٢٤] در نفس او:-MT

[٢٥] بر اين معنى:-M ، باين‌T

[٢٦] سوره ١٩( مريم) آيه ٧١- ٧٢

[٢٧] سوره ٤( النساء) آيه ٤٨

[٢٨] آن: اوM

[٢٩] نداند: ندانندH