رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٤٢ - فصل هشتم در شناختن احوال نفوس بعد از مفارقت بدن

ما ياد كرديم اندر اوّل كتاب‌[١] و اندر آن بشك و شبهت باشد[٢]، و نيز اين سخن دليل است بر اينكه‌[٣] مؤمن فاسق‌[٤] در عذاب مخلّد نماند[٥].

(٤٣) و امّا نفس ناتمام پاك و آن نفس ناقص باشد كه شوقى حاصل كرده باشد در اكتساب كمال و بدان نرسيده باشد، چون مفارقت كند آن شوق در وى بماند و بمعشوق اصلى‌[٦] نرسد و اتّصال بدو نيابد، المى عظيم هايل او را پديد آيد[٧] كه ابد الدهر[٨] در وى بماند و او را از آن‌[٩] حالت طبيعى بگرداند[١٠] و نعوذ[١١] باللّه من تلك الحالة. [امّا آن الم كه از اين عالم باشد در وى باقى نماند][١٢][١٣] بحكم آنكه پاك بوده باشد.

(٤٤) و امّا نفس ناكامل‌[١٤] ناپاك چون مفارقت كند حال او[١٥] چنان بود كه ياد كرديم در حال نفس ناكامل پاك، الّا آنكه عذاب او[١٦] سخت‌تر باشد و صعب‌تر بود[١٧] از بهر آنكه او را المى ديگر بود از جهت بدن چنانكه شرح‌[١٨] كرديم. امّا آن الم كه از جهت بدن بود[١٩] بتدريج از او[٢٠] منفسخ شود، و درازى و كوتاهى زمان بحسب اعتبار شدّت و ضعف علاقت بدن‌[٢١] باشد[٢٢]، پس چون المى كه از جهت بدن عارض شده باشد زائل گردد المى كه از جهت نقصان بود بماند و[٢٣] هرگز بر نخيزد. و ازينجاست كه‌

[١] اندر اول كتاب:-MT

[٢] باشد:-M

[٣] بر اينكه: بر اين قسم‌MH

[٤] فاسق:-H

[٥] مخلد در عذاب نماند: مخلد در عذاب بنماندH

[٦] اصلى: اعلى‌MT

[٧] آيد: آوردH

[٨] ابد الدهر: ابد الآبادMT

[٩] آن:-M

[١٠] بگرداند:

بنگرداندH

[١١] و نعوذ: نعوذH

[١٢] اما آن الم .. باقى نماند: و اما آن‌ها كه از اين عالم باشند نماندM اما آن الم كه از اين عالم باشد نماندT

[١٣] نماند:

بنماندH

[١٤] ناكامل: كامل‌TH

[١٥] حال او:-MT

[١٦] عذاب او: اوM الم اين‌T

[١٧] بود:-MT

[١٨] شرح: يادM

[١٩] اما آن الم كه از جهت بدن بود:-T

[٢٠] از او: از وى‌T

[٢١] بدن:-MT

[٢٢]؛ شد: بودMT

[٢٣] بماند و:-M