رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٧ - فصل پنجم در پديد كردن اختلاف نفوس انسانى كه از مبادى حاصل و فائض مىشود

گوئيم كه چون‌[١] اختلاف معلوم شد ببايد دانستن كه نفوس‌[٢] قوىّ شريف خيّر حكيم رحيم حرّ[٣] معلول نفوس عاليترين و بزرگترين و روشن‌ترين كواكب‌اند از اجرام سماوى، و نفس ضعيف خسيس‌[٤] جاهل‌[٥] شرير قاسى مملوك معلول نفوس فروترين و دنى‌ترين‌[٦] و كوچكترين‌اند[٧] از سماويّات، چنانكه مثلا آن نفس كه‌[٨] فائض شود از نفس آفتاب مناسبتى ندارد[٩] با آن نفس كه فائض شود از نفس ماه‌[١٠] از بهر آنكه معلول مناسب علّت باشد. و همچنين اعتبار مى‌بايد كردن آن‌[١١] نفوس را[١٢] كه فائض مى‌شود[١٣] از نفوس كواكب بزرگ‌[١٤] كه‌[١٥] در فلك البروج‌اند در عظم‌[١٦].

(٢٨) و اگر چه مبادى اندر[١٧] كماليّت يكسانند، اندرين حالات‌[١٨] مختلف‌اند و اين احوال بعضى با بعضى مركّب‌[١٩] همى‌شود[٢٠]، چنانكه نفس قوىّ باشد[٢١] و هم شرير[٢٢] و هم قاسى‌[٢٣] چون نفس ساحر، و ضعيف‌[٢٤] و خيّر و رحيم هم افتد[٢٥] چون نفوس‌[٢٦] بعضى زنان‌[٢٧]، و قوىّ و خسيس و قاسى هم مى‌افتد[٢٨][٢٩]

[١] كه چون: چون‌H

[٢] نفوس: نفس‌H

[٣] حر: جزH ,-M

[٤] ضعيف خسيس: خسيس ضعيف‌TM

[٥] جاهل:-H

[٦] دنى‌ترين: دنى‌H ,-M

[٧] اند:-M

[٨] مثلا آن نفس كه: آن نفس مثلا كه‌TM

[٩] مناسبتى ندارد: كى مناسبت داردTM

[١٠] ماه: ماT

[١١] آن: ازH

[١٢] نفوس را: نفوس‌MH

[١٣] مى‌شود: شودH ، مى‌شوندT

[١٤] بزرگ:-H

[١٥] بزرگ كه:- كه‌M

[١٦] عظم:+ اول‌MH

[١٧] اندر: درTM

[١٨] حالات: احوال‌TM

[١٩] مركب:

متركب‌H

[٢٠] همى‌شود: مى‌شودTM

[٢١] چنانكه نفس قوى باشد:- باشدH ، چنان مى‌باشد كه قوى باشدM ، چنان باشد كه قوى باشدT

[٢٢] هم شرير: شريرH

[٢٣] هم قاسى: قاسى‌H

[٢٤] و ضعيف:-H

[٢٥] افتد: مى‌افتدTM

[٢٦] نفوس:

نفس‌H ,-T

[٢٧] زنان: زمان‌M

[٢٨] و قاسى هم مى‌افتد:-M

[٢٩] قاسى هم: قاسى‌H