رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٦ - فصل پنجم در پديد كردن اختلاف نفوس انسانى كه از مبادى حاصل و فائض مىشود

تعلّق خادم بمخدوم‌[١]، و او[٢] آلتى مسخّرست او را و نفس مستعمل آن آلت است. و چون بدن باطل گردد او بر حال‌[٣] خويش بماند ابد الآبدين‌[٤] بحكم آنكه‌[٥] او[٦] جوهريست قائم بذات خويش مجرّد از جسم.

فصل پنجم در پديد كردن اختلاف‌[٧] نفوس انسانى كه از مبادى حاصل و فائض‌[٨] مى‌شود

(٢٧) [ببايد دانست كه نفوس انسانى كه از مبادى فائض مى‌شود][٩] بر چند قسم است‌[١٠]، و اختلاف احوال ايشان‌[١١] چون‌[١٢] قوّت و ضعف‌[١٣] و شرف و خسّت و حكمت و جهل‌[١٤] و خيريّت و شرارت و رحمت و قساوت و حريّت و مملوكيّت بر حسب اختلاف مباديست بحكم آنكه معلول مناسب علّت تواند بودن‌[١٥]، و اين حالت ايشان‌[١٦] را طبيعى است. و ايشان در جوهريّت مختلف افتاده‌اند، و ازين سبب است كه ايشان در اجرام و اضواء[١٧] و ثبات‌[١٨] و حركات مختلف افتاده‌اند[١٩] كه جوهر ايشان در ذات خود[٢٠] اختلافى دارد، و ايشان اگر[٢١] در جوهريّت يكسان بودندى پس در اين حالات نيز[٢٢] يكسان بودندى‌[٢٣]. اكنون‌

[١] بمخدوم: و مخدوم‌TM

[٢] و او:-TM

[٣] بر حال: بحال‌TM

[٤] ابد الآبدين:

ابدا الاH

[٥] بحكم آنكه: از بهر آنكه‌S

[٦] او: آن‌TM

[٧] اختلاف:-TM

[٨] حاصل و فائض: فائض‌M ، حاصل‌T

[٩] ببايد دانست ... مى‌شود:-H

[١٠] قسم است: قسم‌H قسمندTM

[١١] ايشان: انسان‌M

[١٢] چون:+ درS

[١٣] ضعف:

ضعيف‌M

[١٤] حكمت و جهل: جهل و حكمت‌H

[١٥] تواند بودن: بودH

[١٦] ايشان: انسان‌H

[١٧] اضواء: اطوارS

[١٨] ثبات: اثبات‌H

[١٩] افتاده‌اند: اندMH

[٢٠] خود:-TM

[٢١] ايشان اگر: اگر ايشان‌TM

[٢٢] نيز:-M ، هم‌S

[٢٣] پس در اين حالات هم يكسان بودندى:-H