رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٤٢٤ - فصل چهارم در اقامت برهان بر آنكه نفس ناطقه انسانى جوهرى روحانى است

دارد[١] مخصوص بدان‌[٢] عالم و آن قوّت نظرى است، و از بهر احتياج او ببدن آلتى ديگر دارد[٣] تا بدان آلت بكمال رسد[٤] و آن قوّت عملى است، و مجموع هر دو قوّت، قوّت عقلى‌[٥][٦] است [و معرفت آن قوّت بتحقيق در فصل‌[٧] دوّم از باب اول معلوم شايد كرد][٨].

فصل چهارم در اقامت‌[٩] برهان بر آنكه‌[١٠] نفس ناطقه انسانى جوهرى روحانى است‌[١١]

(٢٥) گوئيم كه صورت‌[١٢] معقولات كه در نفس ناطقه انسانى حاصل مى‌شود كلّى است، مثلا چون حيوانى‌[١٣] كلّى، و آن صورت معقول قسمت‌پذير[١٤] نيست، و اگر[١٥] فرض انقسام او شود مخيّل باشد[١٦] نه معقول. پس چون منقسم نشود حلول او در جسم نبود[١٧] از بهر آنك جسم قسمت‌پذير[١٨] است، و ممكن نيست كه قسمت ناپذير[١٩] را در قسمت‌پذير حلول باشد از براى‌[٢٠] آنكه هر چه‌[٢١] در قسمت‌پذير فرود[٢٢] آيد واجب كند كه همچون او قسمت‌[٢٣] و تجزيت‌[٢٤] درو[٢٥] فرض توان كردن‌[٢٦]، [و صورت معقولات را تقدير و تبعيض‌[٢٧] نتوان كردن‌][٢٨].

[١] دارد: داده‌اند او راTM

[٢] بدان: بآن‌TM

[٣] دارد: داده‌اندTSM

[٤] رسد: مى‌رسدTM

[٥] قوت عقلى: عقلى‌TM

[٦] عقلى: عقل‌T

[٧] در فصل: آن فصل‌H

[٨] و معرفت ... شايد كرد:-TM

[٩] اقامت: اقامه‌M

[١٠] بر آنكه: و آنچه‌H

[١١] جوهرى روحانى است: جوهرى است روحانى‌TM

[١٢] كه صورت: صورت‌TM

[١٣] حيوانى: حيوان‌TM

[١٤] قسمت: صورت‌M

[١٥] و اگر:

اگرTM

[١٦] مخيل باشد: كندM ، كنندT

[١٧] نبود: نباشدTM

[١٨] قسمت:-M

[١٩] ناپذير: پذيرM

[٢٠] براى: بهرTM

[٢١] هر چه: هر آنچه‌TSM

[٢٢] فرود: فروMH

[٢٣] قسمت: بقسمت‌MH

[٢٤] تجزيت: بتجزيه‌H بجزئيت‌M جزئيت‌T

[٢٥] درو:-MH

[٢٦] كردن: كردTH

[٢٧] تبعيض: تنقيص‌S

[٢٨] و صورت ... نتوان كردن:-H