رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ٣٤٤ - (١٢) بستان القلوب يا روضة القلوب

اين محال باشد[١].

(١٦) و بدان كه ارباب حكمت‌[٢] چون حكم كرده باشند[٣] بر چيزى، اوّل حقيقت آن چيز بدست آورده‌اند، بعد[٤] از آن نظر كرده‌اند در وجوب و امكان و امتناع و بديده‌اند[٥] كه چه اقتضا مى‌كند، پس بر آن منوال رفته‌اند[٦] و بر استقراء اعتماد نكرده‌اند. و استقراء آن باشد كه هر چه در بعض‌[٧] يابند در كلّ همان حكم كنند، چنانكه كسى گويد[٨] هر حيوانى كه در آتش رود[٩] بسوزد چون لحظه‌اى درنگ‌[١٠] كند، و حكم‌[١١] جزم كند[١٢] بر جمله حيوانات بسوختن، روا بود[١٣] كه سمندر را نديده باشد[١٤] كه آتش او را[١٥] نتواند سوختن.

يا گويد[١٦] جمله‌[١٧] حيوانات چون چيزى خورند فكّ‌[١٨] زيرين دهانشان جنبد[١٩]، و روا بود[٢٠] كه نهنگ را نديده باشد[٢١] كه در وقت خاييدن فكّ بالائين‌[٢٢] او جنبد.

(١٧) و نيز بايد كه‌[٢٣] هر صنعتى كه چيزى را بود[٢٤][٢٥] از براى خاصيّت آن چيز باشد نه‌[٢٦][٢٧] براى شركتى كه او را باشد در معنى عامّ، چنانكه‌[٢٨] گرمى آتش را از[٢٩] براى آنست كه او آتش است نه از براى آنكه او جسم است، كه اگر از براى‌[٣٠] جسمى بودى بايستى كه همه اجسام گرم بودندى، و ترى آب را[٣١]

[١] باشد: است‌S

[٢] حكمت: حقيقت‌S

[٣] حكم كرده باشند: حكم كرده‌اندS

[٤] بعد: و بعدS

[٥] و بديده‌اند: او بديده‌اندS

[٦] رفته‌اند: برفته‌S

[٧] بعض: بعضى‌S

[٨] كسى گويد.-F

[٩] در آتش رود:+ چون لحظه‌اى درنگ كندS

[١٠] درنگ: دردناك‌F

[١١] و حكم: حكم‌F

[١٢] كند: كنندF ، مى‌كنندS

[١٣] روا بود: و روا باشدS

[١٤] باشد: باشندF

[١٥] آتش او را: او را آتش‌S

[١٦] گويد:

گويندF

[١٧] جمله: كه همه‌S

[١٨] فك: كام‌F

[١٩] دهانشان جنبد: ايشان بجنبدS

[٢٠] و روا بود: روا بودF

[٢١] باشد: باشندF

[٢٢] فك بالائين: كام بالاش‌F

[٢٣] بايد كه:-S

[٢٤] چيزى را بود: در چيزى باشدS

[٢٥] چيزى را بود:+ بايدF

[٢٦] از براى خاصيت آن چيز باشد نه:-F

[٢٧] باشد نه:+ كه ازF

[٢٨] چنانكه: هم چنانكه‌S

[٢٩] گرمى آتش را از: گرمى آتش‌S

[٣٠] از براى: براى‌S

[٣١] آب را:

آب كه اگرF