رسائل شيخ اشراق - شيخ اشراق - الصفحة ١٧٢ - قاعده
در نيافتهاند، چنانكه عنّين لذّت جماع درنيافته است، و چون شواغل و موانع تن و قواى او برخيزد و نفس عارف شود بحقائق، لذّتى عظيم يابد بمشاهده ملكوت و باشراق انوار حقّ تعالى چنانكه در قرآن آمد:
«وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ» الآية[١]، و آيتى ديگر: «فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ»[٢]، و معنى عنديّت آنست كه حجاب بر خيزد و موانع برداشته شود، [و نظرت شروق نور است][٣] و بهجت قدسى. و نظر آن است كه انوار حقّ تعالى بر ذوات شريف اشراق كند و لذّت و شادى تمام دريابند بتجلّى حقّ تعالى و پيدا شدن او كه نفس بدان زنده شود بنورى كه از جلال حقّ بر ايشان تابد، لذّتى وافر دريابند، چنانكه آيات تنزيل گواهى ميدهد كه «لَهُمْ أَجْرُهُمْ وَ نُورُهُمْ»[٤]، آيتى ديگر: «نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ»[٥]. و رسيد بغايت و مطلوب خويش، چنانكه آيت قرآن بدان اشارت كرد كه «لَهُمْ ما يَشْتَهُونَ»[٦] از لذّت روحانى، و آيتى ديگر:
«فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ»[٧]، از انوار ربّانى و اشعّه قيّومى، آيتى ديگر كه «فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ»[٨] اى هيچ كس نداند كه از بهر او چه چيز نگاه داشتهاند از چيزهائى كه چشم دل بدان روشن شود. و از جهت پوشيدگى كه گفت «وَ نُنْشِئَكُمْ فِي ما لا تَعْلَمُونَ»[٩] يعنى رجوع شما بجائى خواهد بود كه شما آن را
[١] سوره ٧٥( القيمة) آيه ٢٢
[٢] سوره ٥٤( القمر) آيه ٥٥
[٣] و نظرت شروق نور است: و نصرت سرور نور استI ) النظرة شروق النورA (
[٤] سوره ٥٧( الحديد) آيه ١٨
[٥] سوره ٥٧( الحديد) آيه ١٢
[٦] سوره ١٦( النحل) آيه ٥٩
[٧] سوره ٤٣( الزخرف) آيه ٧١، فيما ما تشتهيه:
لهم فيما ما تشهىAJ
[٨] سوره ٣٢( السجدة) آيه ١٧
[٩] سوره ٥٦( الواقعة) آيه ٦١