درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٦٥ - قوله(ع) (لا يعلمها الا العالم او من علمها اياه العالم)
و اراده و قضاوت و ترجيح فعل و يا ترك كه هر يك از اين نيروها را واجد است و خواه ناخواه مواقع حاجت بكار خواهد برد اين سهم و بهرهاى از جبر و مجبور بودن بشر فاعل است.
همچنين فاعل بهره و سهمى از قدرت در باره فعل و حركت صادر دارد و بكار مىبرد و آن قدرت عبارت از قضاوت و ترجيح فعل و يا ترك عمل و حركت جوارحى فاعل است ولى اين قدرت بطور اطلاق نيست بلكه عاريتى و ارتباط با ساحت كبريائى دارد همچنانكه هر موجودى اين چنين ربطى خواهد داشت.
در نتيجه فعل صادر از فاعل منزلت آن از جهتى وابسته بمباشرت فاعل و قوا و نيروهاى روانى و جوارحى او است كه خواه ناخواه براى سير و سلوك زندگى خود بكار خواهد گرفت و از اين جهت آميخته بخير خواهد بود.
و از جهت ديگر از نظر اينكه فاعل و همچنين فعل صادر و نيز اراده فاعل و ترجيح فعل و يا ترك آن از موجودات است و هر لحظه به فيض مقام كبريائى وابسته است در نتيجه فعل صادر از دو نيرو صورت گرفته يكى بمباشرت فاعل و قواى خدا داده او و ديگر باراده و قضاوت و تقدير مقام كبريائى كه اساس و ريشه امور و حوادث و رابطه طولى است.
و بعبارت ديگر بشر در اثر ودايع الهى باو از قبيل علم و قدرت روانى و جوارحى و اراده در كمون او نهاده و براى رفع نيازهاى خود، خواه ناخواه نيروهاى را بكار مىبرد بشر بمباشرت خود و با كمك نيروهاى روانى و جوارحى خود فعلى را بجا مىآورد در اين صورت بديهى است كه فعل صادر در اثر مباشرت استناد بفاعل و اختيار او دارد ولى همه اين قوا و نيروها بطور طولى هر لحظه استناد بساحت ربوبى خواهد داشت پس فعل و حركت واحده استناد بدو نيروى روانى و اختيار فاعل و نيروى ديگر غيبى ربوبى دارد و فعل صادر مورد قضاوت و تقدير بوده با همه تشخصات آن.
و گروهى از دانشمندان نيز براى فرار از مفاسد قول به جبر و نيز ساحت كبريائى