درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٢٩ - قوله(ع) الا رب العالمين فإنه لم يزل و لا يزال بحالة واحدة

هر چه از وجود بهره‌اى دارند مخلوق و آفريده مقام ربوبى هستند ولى نسبت بمفاد هو الآخر آن را تفسير بفرمائيد كه چگونه آخر است و پس از او موجودى نخواهد بود.

امام عليه السّلام پاسخ فرمود هر چه بهره‌اى از وجود دارد وجود او عاريتى است و بر اساس فساد و حركت و تغير و تحول و بر طريق استكمال است و هيچ موجودى و مخلوقى ثابت و ساكن نخواهد بود بلكه هر لحظه كه بطور تجدد امثال و اشعه وجود و هستى بآن مى‌تابد آن را بسوى كمال سوق ميدهد از اين رو بطور دائم همه موجودات جهان بر اساس تحول و حركت و تغيير نهاده شده چه تغييرات ذاتى و طبيعى و يا تغيير از خارج بطريق حركت بشرى و يا تغيير لون و رنگ و طعام و مزه بالاخره محكوم به بسيارى از تغييرات داخلى و خارجى و عرضى خواهد بود.

و هم‌چنين صفات و حالات موجودات بطور دائم در تحول و تغير خواهد بود از نقص بسوى كمال و سپس از كمال بسوى نقص مثلا شكوفه‌ها هر لحظه در حركت خواهند بود كه بسوى كمال و رشد و پس از پيمودن دوره كمال رو به نقص و فساد خواهند گذارد بالاخره اساس وجود عاريتى بر حركت و سوق بسوى كمال است.

هم‌چنين بشر از هنگام جنين كه روح بآن تعلق مى‌يابد هر لحظه در حركت و تحول بوده به تغير محكوم خواهد بود از نوزادگى و كودكى و طفوليت و جوانى و رشد و كمال و كهولت و شيخوخت لحظه‌اى ثابت و ساكن نخواهد بود بالاخره دوره كمال و استكمال هر موجودى پيموده شود محكوم بفناء و زوال خواهد بود.

و بالاخره در اثر هر حركت و تحول و تغيرى نيز براى هر نوعى اسمى و نشانه‌اى نهاده شده مانند جنين و نوزاد و كودكى و طفوليت و رشد و شباب و جوانى و كهولت و شيخوخيت و پيرى و فرسودگى و حالت آستانه مرگ.

قوله (ع): الا رب العالمين فإنه لم يزل و لا يزال بحالة واحدة:

جز ساحت كبريائى كه رب و خالق عوالم امكانى كه حيات و قدرت و علم و احاطه او ذاتى و غير قابل تحول مى‌باشد و ساير موجودات و ما سواء مقام كبريائى همه وجود