درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٧٨
اختيارى نخواهد داشت.
بديهى است كه صفات نامبرده امور معنوى نفسانى و طبيعى است ذات وضع نيستند نه بالذات و نه بالعرض بالاخره هر يك از صفات نفسانى و طبيعى مانند رضا و اراده و مشيت و حزن و سرور و رجاء و خوف و جبن و عفت و الم و عجب و تكبر و بخل صفات نفسانى باطنى هستند كه قابل اشاره و وضع نخواهند بود و خارج از حيطه قدرت بشر هستند فقط براى ايجاد هر يك از صفات طبيعى و نفسانى و عقلانى بشر ميتواند مبادى و مقدمات آنها را پديد آورد آنگاه آن صفت نيز تحقق خواهد يافت مثلا توجه بمصلحت و فايده عملى نموده و تصميم بكسب آن فايده اتخاذ نموده صفت اراده و مشيت در روان خود پديد مىآورد با اينكه نيروى اراده در كمون نفس تعلقى بشر نهاده شده و صفت روان است فعل اختيارى بشر نخواهد بود گذشته از اينكه در صورتى كه اراده و مشيت از جمله فعل روانى بشر باشد دور و يا تسلسل لازم مىآيد ولى بر حسب تعريف كه گذشت از جمله صفات نفسانى است كه مبادى هر يك از صفات را ميتوان پديد آورد در نتيجه صفت نفسانى و روانى و يا عقلانى تحقق مىپذيرد همچنين در اثر تحصيل معلوماتى احاطه علمى بآنها خواهد يافت بالاخره صفات و ملكات مختلف كه در بشر نهاده شده هيچ يك در حيطه قدرت بشر نيست جز اينكه مبادى آنها فعل اختيارى است و ميتواند با تحقق بخشيدن بآن مبادى صفات نامبرده را در خود پديد آورد.
(و الحمد للَّه زنة عرشه) الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ و الصلاة و السلام الدائم على رسول اللَّه الصادع الامين و على علىّ امير المؤمنين و اولاده و اوصيائه الطاهرين و اللعن الدائم على اعدائهم اجمعين الى يوم الدين.
~