درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٠١ - و ذاك اننى لا أسأل عما افعل و هم يسئلون
خواهند شد شايسته است اهل ايمان در پيمودن طريقه عبوديت سبقت جويند كه كمال آنان است از نظر اينكه غرض از نظام خلقت هستند.
بالاخره براى طبقات موجودات هر يك غايت و مقصدى مقرر فرموده است چه غايات طبيعى باشد مانند حيوانات و حشرات و نباتات و جمادات و عناصر كه خواه ناخواه بر حسب جريان طبيعى هر يك از انواع مقاصد و اهداف خود را جستجو نموده و باغراض خودشان نائل خواهند گشت.
اين سنت جاريه در اثر آنست كه نظام جهان بر اساس حركت بسوى كمال است و قوام آن بآنست كه پيوسته بشر در سير و سلوك خود مقصدى داشته و براى افعال و حركات ارادى بشر اغراض و هدفهائى مقرر شده باشد و لازم اين سنت و سيرت جاريه مسئوليت در پيشگاه كبريائى خواهد بود كه براى حركات و افعال ارادى خود غايت و هدفى را اتخاذ نموده و نيز در اثر سير و حركات ارادى بدان مقصد و هدف نائل آمده.
و نيز از اين حقيقت مرموز ميتوان اين چنين تعبير نمود كه موجودات امكانى هر يك بر حسب اقتضاء ذاتى خود مسئوليت تكوينى متوجه آنها خواهد بود كه بر حسب آن اقتضاء آن طريقه را بايد به پيمايند و اين طريقه عموميت دارد و اختصاص بمقامى ندارد.
و سلسله بشر چه از نظر اقتضاء تكوينى مسئوليت عمومى خواهد داشت كه خواه ناخواه خواهد پيمود و چه بلحاظ قيام باداء وظايف و افعال و حركات ارادى و اهدافى كه براى او در نظر گرفته شده است.
خلاصه ساحت كبريائى از نظر اينكه وجود او حقيقى و عين صفات وجودى است از مقام ذات كبريائى او فيوضاتى فيضان مينمايد و عوالم را فرا گرفته بدون اينكه آغاز غرضى در نظر گرفته باشد زيرا غرض بمنظور رسيدن بمقصدى است كه تحقق بپذيرد و لا محاله محصول غرض زائد بر ذات كبريائى و خارج از مقام كبريائى او خواهد بود و اين نقص و لازم آن تركيب و اينكه معرض قرار بگيرد