درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٣٩ - قوله عليه السلام قال المشيئة محدثة

يعنى حيات و قدرت و علم و كبريائى و عظمت و ربوبيت و عزت وجود و حكمت صفت قديم كبريائى و ازلى است هرگز نميتوان آن را تعليق بامر حادث مانند اراده و يا رضا و يا بمشيت نمود بلكه بطور ازل و واجب و ابد است.

و امتياز صفات فعل آنست كه بايد امر وجودى باشد و چنانچه ضد و مقابل داشته و نيز صفت كمال باشد مانعى ندارد مانند رضا كه سخط ضد آنست و تولى و ولايت كه عداوت ضد آنست مانند آيه‌ اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا و آيه‌ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ‌ و نيز لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ‌ و نيز آيه‌ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ‌ و نيز آيه‌ لا يَرْضى‌ لِعِبادِهِ الْكُفْرَ نه مانند صفت بخل كه نقص و عجز است و ساحت كبريائى از صفت نقص منزه است و نيز هر يك از صفات فعل قابل تعليق باراده و بمشيت خواهند بود از نظر اينكه هر يك از امور حادث است و لا محاله معلق باراده و به مشيت خواهد بود.

با توجه باينكه صفت فعل عبارت از آنست كه امر و موجود خارجى ظهورى از صفت رضا و يا سخط و يا اراده كبريائى باشد يعنى در نظام امكان مثلا ايمان و يا مؤمن خواسته شده و متناسب با نظام است و هم‌چنين كفر و شرك و عناد ظهورى از سخط و فساد و اختلال نظام امكانى است و تشريعا خواسته نشده و از آن منع اكيد شده است.

خلاصه مفاد اينكه اراده و رضا و مشيت و سخط و محبت و بغض و ولايت و عداوت و توفيق و خذلان و لطف و قهر صفت فعل و از جمله آثار ساحت كبريائى است يعنى هر يك از اين صفات كمال ظهورى نازل در نظام جهان خواهند داشت.

مثلا رسولان ظهورى و مظهرى از رضا و ولايت و لطف ساحت كبريائى خواهند بود هم‌چنانكه موجودات اين جهان نيز مرتبه‌اى از علم و قدرت و اراده كبريائى هستند و حسن تدبير و نظام يك نواخت جهان نمونه و مسطوره‌اى از نظام شريف ربوبى خواهد بود.

از جمله صفات فعل مقام كبريائى آنست كه هر موجود و پديده‌اى را در اثر