درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٠٧ - قوله(ع) قال مثل ذلك رجل و رأيته على معصية فلم ينته فتركته ففعل تلك المعصية

باشد بلكه بطور عاريتى است و چنانچه بخواهد ميتواند افعال و حركاتى را بجا آورد در صورتى كه تحت قيمومت ساحت كبريائى خواهد بود.

قوله (ع): قال مثل ذلك رجل و رأيته على معصية فلم ينته فتركته ففعل تلك المعصية.

امام عليه السّلام بطور مثال فرمود هم چه كسى را مشاهده نمائى كه گناهى را بجا مى‌آورد او را نهى نمائى از اقدام بآن گناه ولى آن شخص نپذيرد و به گناه خود اقدام نمايد در اين صورت از نظر اينكه به معصيت اقدام نموده و تو او را ترك نمائى هرگز تو او را به گناه وادار ننموده‌اى و آن كسى كه فاعل را نهى نموده هرگز صدق نخواهد نمود كه آن شخص را مجبور بارتكاب گناه نموده هم‌چنين عمل را بخواست او نگذارده بلكه او را نهى نموده و باو تفويض ننموده.

بالاخره از نظر اينكه او را نهى نموده گناه را بخواست او نگذارده بلكه اظهار كراهت نموده است و نظر باينكه او را واگذارده و ترك نموده هرگز او را اجبار ننموده است و نسبت بشخص فاعل عمل گناه باو واگذار نشده كه چه بخواهد و يا نخواهد بلكه بطور صريح مورد نهى اكيد قرار گرفته است هم‌چنين فاعل نسبت بگناه مجبور نخواهد بود زيرا پس از نهى فاعل را بحال خودش واگذارده در حالى كه به نهى توجه ننموده و به گناه اقدام نموده است.

مثال طبق ممثل و حقيقت امر است كه ساحت كبريائى از عمل گناه بطور اكيد نهى نموده چنانچه فاعل بخواهد بآن اقدام نمايد بخواست خود او واگذار نشده بلكه او را منع فرموده است و نظر باينكه ساحت كبريائى بطور بداهت هرگز عاصى و گناه كار را تكوينا جلوگيرى نفرموده بلكه او را بحال و اختيار خود او نهاده چنانچه ميخواهد اقدام به گناه نمايد و يا خوددارى نمايد بديهى است هرگز حق تعالى كسى را مجبور باقدام به گناه ننموده است.

قبلا اشاره شد كه اساس قول به جبر افراطى است كه بعض دانشمندان در باره‌