درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٣٧ - قوله(ع) و هو غنى عما سواه

قوله (ع): و هو غنى عما سواه‌:

امام (ع) فرمود ساحت قدس ربوبى واحد و أحدى الذات و الصفة و قائم بذات كبريائى خود از ازل بوده و خواهد بود از اين رو بى‌نياز از همه موجودات امكانى خواهد بود بلكه همه موجودات كه بهره‌اى از وجود و فيض هستى بهرمند هستند بهمان قدر بفيض مقام كبريائى حاجت دارند.

با توجه باينكه ساحت كبريائى فيوضات او عوالم امكانى را فرا بگيرد بطور كثرت و دوام و تعدد و تحول نخواهد بود بلكه فيض وجود او از مقام قدس و ما وراء عالم طبع و از عالم ازل عوالم امكانى را فرا گرفته و تجدد فيوضات كه اطلاق مى‌شود به لحاظ موجودات تدريجى نظام طبع است و گر نه فيوضات كبريائى از كثرت و تدريج و تحول ايمن خواهد بود.

و خلاصه مفاد قول امام (ع)

(و من دونه في يده و تدبيره و هو غنى عما سواه)

آنست كه عوالم خلقت با كثرت آن بمنزله نقطه‌اى است كه كمترين لحظه‌اى بوجود بيايد و بدون ادامه تدبير و قصد زايد جز فيض محض وجود كه سر تا سر جهان را فرا گرفته است و تجدد و تبدل و تحول از لوازم ضعف وجود موجودات عالم طبع است كه هر ذره‌اى از ذره ديگر بى‌خبر و بى‌رابطه است.

خلاصه مفاد قول امام (ع) آنست كه ساحت كبريائى وجود بحت بسيط و منزه از تحول و عوارض است و عالم و قادر بقدرت ذاتى ازلى بوده آنگاه كه هيچ آفريده‌اى نبوده است و مفاد جمله‌

(و هو غنى عما سواه)

نظام عوالم پهناور همه بمنزله نشئه واحده است و كثرت و تحول در اثر اقتضا و قصور موجودات نظام تدريجى است و گر نه فيض واحد حقيقى عوالم امكانى را فرا گرفته است و از نظر احاطه مقام كبريائى از ازل كه بر عوالم امكانى داشته بمنزله نقطه‌اى است.

(و الحمد للَّه زنة عرشه)