درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٦٦ - قوله(ع) قال له السائل فله انية و مائية قال نعم لا يثبت الشيء الا بانية و مائية

ديگر و آن مائيت و ماهيت و نقصى است در وجود ولى در باره وجود ساحت كبريائى وجود بحت و بسيط كه مائيت او نيز بساحت وجود و وجوب وجود است يعنى معرف وجود كبريائى همان حقيقت وجود و حاق حقيقت و ماهيت او عين وجود و عين حقيقت او مى‌باشد و صفات كمال وجودى مانند حيات و قدرت و علم مانند وجود است و تفاوت مراتب آن بشدت و ضعف و كمال و نقص و تقدم و تأخر و اولويت و عدم اولويت است و اين صفات مانند وجود موجود بوجود واحد هستند و اختلاف ميان آنها نخواهد بود جز باعتبار و اختلاف مفهومى و بديهى است مغايرت مفهومى ضرر به بساطت ذات موصوف بآنها نخواهد رسانيد و هم‌چنانكه وجود داراى مراتب بى‌نهايت و مقامى از آن موجود واجب و بسيط است.

حقيقت حيات و علم و قدرت نيز اين چنين است كه حيات حقيقى بالذات و علم حقيقى بالذات و صرف حقيقت علم و صرف حقيقت قدرت و علم بهمه معلومات و قدرت بطور اطلاق است كه استثناء پذير نخواهد بود و چنانچه علم و قدرت به بعض اشياء دون بعض باشد هرگز صرف حقيقت علم و قدرت نخواهد بود و براى هر يك از صفات كمال وجودى فرد بسيط حقيقى است كه منزه از شبيه و ضد و ند و از حد و نيز منزه از برهان خواهد بود.

از نظر اينكه هر يك از صفات وجودى حقيقت بسيط است كه ماهيت ندارند هم‌چنين جنس و فصل ندارند فقط تفاوت بشدت و ضعف و اولويت خواهد بود و نواقص وجودى مانند امكان و ماهيت و معلوليت و تركيب در اثر حضور ذاتى وجودى است كه بدان جهت وجود عاريتى خواهد بود و لوازم و شئون و كمالات وجودى نيز لا محاله به تبع عاريتى و اكتسابى خواهد بود.

از بيان گذشته استفاده شد كه ساحت كبريائى وجود واجب بسيط حقيقى است هم‌چنين صفات كمال وجودى او نيز اين چنين صفت حقيقى وجودى است و راجع بذات واجب بالذات خواهد بود هم‌چنين علم و قدرت و حيات او و كمالات‌