درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٠٦ - شرح

و اتصال معنوى و دستوراتى است كه از ساحت ربوبى صادر مى‌شود و از طريق عالم قدس بعالم ديگر بالاخره در جهان طبع تنزل نموده بموقع اجراء گذارده مى‌شود.

بعبارت ديگر عرش عبارت از جاذبه تدبير كبريائى است كه عوالم و سلسله نظام امكانى را بهيئت جمعى بسوى مقصد ابدى كه غرض از خلقت آنها است سوق ميدهد و قوام وجود سلسله عوالم وابسته بتدبير ساحت قيوم على الاطلاق او است و بطور تمثل پرتو و شعاعى است كه آغاز از نظر شرافت بر انوار قدسيه و عوالم علوى تابيده و سپس از طريق فرشتگان بر ساير عوالم تنزل نموده و پرتو افكنده و از جمله اين جهان است و با اين نظام سلسله امكان را ارائه ميدهد و صفات جمال لا يزالى را بقدر ظرفيت نمايش ميدهد.

از جمله مراتب نازل عرش و تدبير كبريائى جهان پهناورى است كه از كرات بيكران آسمان و زمين و اجزاء و ذرات بى‌نهايت ريز و كلان آنها صورت گرفته است اين جهان پهناور كه زياده بر تصور است و هرگز بشر بدايت و نهايت آن را نفهميده و بآن پى نبرده هر يك از اجزاء بى‌شمار آن و هم‌چنين مجموع آنها پيوسته در معرض تغيير و حركت هستند و هر لحظه تحت تاثير نيروى غيبى پى در پى از هستى مجدد و شعاع تازه بهرمند مى‌شود و لباس هستى تازه‌اى در بر نموده بشكل تازه و بى‌سابقه‌اى در مى‌آيند و از دورترين كرات و كهكشانها تا كوچكترين ذره ناديدنى كه اجزاء جهان را تشكيل ميدهند در هر يك نظامى مخصوص فرمانروا است و هر موجودى شعاع و نيروى عملى خود را از پست‌ترين وضع بسوى كاملترين حالات سوق ميدهد و با تكاپو بهدف ميرساند بالاتر از نظامهاى خصوصى نظامهاى عمومى‌تر.

و بالاخره نظام عمومى جهانى كه سر تا سر اجزاء بى‌شمار عوالم را بهم ربط ميدهد و نظامهاى جزئى بى‌حد و بى‌شمار آنها را بهم مى‌پيوندد همه آنها آفريده مقام كبريائى است كه با علم و قدرت و احاطه قيوميه خود همه را آفريده و بيك اراده قاهره‌