درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٨٣ - قوله(ع) جعلتك سميعا بصيرا قويا
قوله (ع): و بنعمتى قويت على معصيتى:
و مبنى بر تذكر نعمت و منت است كه در اثر نعمتهاى حق تعالى كه در دسترس عموم مردم نهاده توانستند كه به معصيت قدرت يابند.
در هر دو جمله حديث قدسى كه امام عليه السّلام نقل فرموده استفاده مىشود كه همه حركات و افعال اختيارى كه از بشر صادر مىشود استناد به نيروى غيبى دارد كه حق تعالى هر لحظه دسترس بشر ميگذارد زيرا اختصاص بقيام باداء وظايف الهى و يا بتمرد و اقدام به گناه ندارد بلكه بيان حقيقت مرموز و قاعده كلى تكوينى است كه هر لحظه فيض وجود هر ذره از ذرات نامتناهى موجودات را فرا ميگيرد.
همچنانكه بر حسب عيان نعمت تابش نور خورشيد هر لحظه ذرات موجودات را فرا ميگيرد و بطور دائم در تحول و تبدل است و بالاخره نظام جهان بر اساس تجدد فيض وجود هر لحظه بر همه موجودات است و لحظهاى قرار و ثبات نخواهد داشت و چنانچه لحظهاى نور هستى موجودات را فرا نگيرد بيدرنگ نابود خواهند شد و جمله كريمه از حديث قدسى بيان حقيقت تكوينى است نظام عالم كه بر اساس ربط محض بمقام كبريائى است هرگز موجودى بخود ثبات و استقلال ندارد هر آن در اثر تابش نور وجود در حركت و در سير و تحول و تبدل خواهند بود و لحظهاى موجودى بقاء نخواهد داشت.
و منافات ندارد با نيروى اختيار بشر نسبت بافعال اختيارى خود زيرا نيروى اراده و اختيار بشر نيز از جمله نيروهاى درونى است كه هر لحظه فيض وجود آن را فرا ميگيرد كه بشر هر چه را بخواهد بتواند در آن باره تصميم بگيرد و اقدام نمايد و مورد آزمايش قرار بگيرد.
قوله (ع): جعلتك سميعا بصيرا قويا:
از جمله منت بر بشر آنست كه حق تعالى او را فضيلت و پرتوى بخشيده از نعمت نيروى شنوائى و بينائى و قدرت بهرمند فرموده نيروى درك حقايق و مفاهيم كلى را