درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٨٠ - قوله(ع) فهو واحد صمد
امكانى و در اثر قهر نور و اشعه تابان او همه موجودات امكانى بهرهمند ميشوند بالاخره واحد حقيقى كه ساحت قدس كبريائى آن را اسم و صفت كمال خود معرفى و اعلام فرموده لازم ديگر آن صفت قهاريت است.
همچنانكه آيه لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ شاهد آنست و از نظر قهر و اجراء تابش وجود است كه بر مخلوقات اجراء فرموده است و همه را محكوم بوحدت عاريتى و بوجود عاريتى نموده و رابطه را با مقام كبريائى بطور عاريت تثبيت فرموده است و موجودات امكانى را از اشعه صفت احديت و واحد حقيقى خود درخشان نموده و بخلعت درخشان وجود و وحدت عاريتى آراسته است با توجه باينكه وحدت كه موجودات را فراگرفته همان حقيقت وجود و بهره هستى است كه هر موجودى را از كتم عدم بوجود آورده و وحدتى براى آن موجود برقرار و تثبيت فرموده است و به لحاظ ماهيت هر موجودى كثرت و تعدد خواهد داشت و صدق واحد بر آن موجود و ماهيت بطور اعتبار بوده فقط وحدت به لحاظ وجود محدود آن كه مشوب بماهيت و كثرت است خواهد بود.
از اين نظر صدق عالم و قادر بر افراد بشر بطور تركيب از ذات و علم است و شاهد بر زائد بودن علم بر شخص عالم است ولى در مورد ساحت كبريائى صدق صفات كمال بطور بساطت است از اين رو علم و عالم و قدرت و قادر يكسان صادق بر مقام كبريائى خواهد بود و دليل قطعى است كه ذاتى و ازلى و سنخ ديگر است.
قوله (ع): فهو واحد صمد.
بيان آنست كه در اثر صفت قاهريت بر موجودات امكانى ساحت كبريائى بدين صفت خود را معرفى فرموده است كه در اثر صفت وحدت و قهر موصوف بصفت صمد نيز خواهد بود باينكه همه موجودات محتاج بافاضه نور وجود و وحدت قهر او هستند و باو براى رفع نياز و خواستههاى خود بساحت كبريائى توجه مىنمايند بالاخره لازم خالقيت و افاضه وجود توجه موجودات بسوى ساحت قدس او خواهد بود