درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٧ - قوله(ع) انى انا الله لا اله الا انا خالق الخير و الشر
نظام تدريج است مورد مشيت نيز عبارت از موجودات بىنهايت هر يك پس از ديگرى است و بطور تدريج تا ابد بصورت تحقق درخواهد آمد.
و عالم تقدير و قدر عبارت از تفضيل قضاء و اندازه و چگونگى تنزل و خصوصيات آنچه مورد قضاء و حكم قرار گرفته است بالاخره آنچه در اين جهان تحقق پذيرد مقدر و اندازه خواهد داشت و شخصيت آن بهيئت و زمان و ساير خصوصيات آن در عالم سابق و ازل تقدير شده و اندازهگيرى شده بطورى كه هر واقعه و حادثه كوچك و بزرگ و مهم و غير مهم يكتا و بىمانند بوده و امتياز وجودى از ساير وقايع و حوادث خواهد داشت و هيچ گونه ابهامى در آن نخواهد بود در صورتى كه لوازم تشخص هر حادثه و پديدهاى بىنهايت بوده همچنين بىمانند و بىسابقه و بدون لاحقه بوده و مسطوره صفت كبريائى خواهند بود.
و نظر باينكه عالم طبع و موجودات و زمانيات آن منطوى در عالم ازليت هستند تخلف موجودات زمانى از مقام ازليت امكان ناپذير است. بدين جهت هر آنچه در عالم ازل مورد قضاء و حكم قرار گرفته بطور حتم در عالم طبع نيز تحقق خواهد يافت از نظر اينكه عالم طبع و موجودات زمانى مندك و محصول و در طول عالم ازل مىباشد و دلايل بسيارى حاكى است از اينكه عالم ازل و عوالم امكانى و مادى متوافق و مطابق يك ديگر هستند و اختلاف و تباين مفهوم ندارد.
از جمله روايت كه از رسول صادع صلّى اللَّه عليه و آله سلم رسيده كه فرموده (جفت القلم بما هو كائن قيل فيم العمل فقالوا اعملوا و كل ميسر لما خلق له) مبنى بر اينكه از آنچه در عوالم سابق گذشته و بقلم قدرت كبريائى نوشته ضبط شده بتدريج تحقق پذيرد و هرگز تخلف پذير نخواهد بود و چنانچه اعتراض شود كه بر اين تقدير وقوع هر چه ثابت بوده قطعى است و خارج از حدود اختيار بشر خواهد بود و باين تقدير عمل روانى و جوارحى موردى نخواهد داشت.
به پاسخ آن اشاره شد كه آنچه مورد قضاء بطور كلى قرار گرفته و همچنين