درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٧٦ - قوله(ع) قائما ناطقا ظاهرا باطنا لطيفا خبيرا قويا عزيزا حكيما عليما و ما اشبه هذه الاسماء

شى‌ء محيط ناظر باين حقيقت است زيرا موجودات امكانى مظاهر ذات و صفات و آثار و افعال او هستند و وحدت حقيقى او وحدتى است قهار كه بر همه موجودات احاطه حقيقى و قيوميت دارد و كثرت معلومات خارجى بطور بى‌نهايت و هم‌چنين بى‌نهايت مقدورات او ضرر بوحدت حقيقى او نخواهد داشت.

غرض آنست كه حقيقت علم او بذات قدس خود او است و در اثر و به تبع همه موجودات بر او منكشف ذاتى و آشكار خواهد بود وحدت علم و احاطه حقيقى او علم و احاطه بهمه موجودات است و چنانچه بفرض امرى از حيطه علم و قدرت او خارج باشد آن علم و قدرت مشوب بجهل و عجز خواهد بود.

از بيانى كه در مورد علم و قدرت ساحت كبريائى گفته شد ساير اسماء و صفات كبريائى نيز همين بيان خواهد بود هم‌چنانكه ساحت كبريائى واحد بوحدت حقيقى قاهر است از اين جهت‌ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‌ءٌ و هو مع كل شى‌ء بهمين قياس وحدت حقيقى هر يك از صفات كمال او كه عين ذات او هستند.

و پس از وضوح اينكه علم و قدرت مقام كبريائى اصل و حقيقت علم و قدرت حقيقى است و لازم وحدت حقيقى قاهر ذات كبريائى است لا محاله علم و قدرت مخلوق از پرتو فيض علم و اشعه قدرت كبريائى خواهد بود بر اين اساس و با اين تفاوت حقيقى صفت علم و قدرت كه بر كبريائى او صادق است بر افراد بشر نيز بهمين تفاوت صادق خواهد بود و فقط بصورت لفظ واحد و مشابه است ولى به لحاظ معنا تفاوت و تباين حقيقى ميان معانى خواهد بود.

قوله (ع): قائما ناطقا ظاهرا باطنا لطيفا خبيرا قويا عزيزا حكيما عليما و ما اشبه هذه الاسماء:

از جمله صفات كمال كه لازم وجود حقيقى و بسيط است صفت قيام بطور اطلاق بامور و تدبير نظام و قيام بقسط و عدل است و در آيات كريمه قائما بالقسط تعبير