درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٦٥ - شرح
خود را در اين كار نكبت بار قمار بازى مشخص نموده و بدان راضى و خوشنود است و همه وقت اين عمل و كسب را تأييد مىنمايد و آن را ابرام مىنمايد و هر روز آن را صحه ميگذارد در صورتى كه هر روز ميتواند از آن امتناع نمايد و ترك كند از اين مقدمات نتيجه گرفته مىشود كه فعل اختيارى بشر عبارت از سير و سلوك و حركات ارادى بسوى مقصدى است كه آن را پسنديده و مناسب خود دانسته بالاخره در اثر فعل اختيارى و مداومت بآن فعل مقصد و مرام و بالاخره ذات و سيرت خود را در اثر ملازمت بهمان فعل اختيارى تعيين نموده نتيجه آنست كه ذات و حقيقت و سيرت هر فردى از بشر عبارت از مقصدى است كه هر لحظه در نظر ميگيرد بمنظور رسيدن بآن مقصد بتكاپو و حركت در مىآيد تا اينكه سيرت و ذات و ذاتيات خود را كسب نمايد و بدان نائل گردد.
از اين مقدمات نتيجه گرفته مىشود كه بدست آوردن مقصد و هدف و سيرت و حقيقت و ذات هر فردى عبارت از محصول افعال اختيارى خود او است يعنى فطرت خدا داده و نيروى طبيعى و ارادى و جوارحى خود را صرف بدست آوردن آن مقصد نموده بالاخره مقصد حقيقت و ذات همان شخص فاعل مختار است يعنى خود باختيار ذات و نهفته خود را تحصيل نموده است.
نظر باينكه ساحت كبريائى در ازل الآزال همين صحنه عمليات هر فردى از بشر را با شهود علمى بسيط و بوحدت حقيقى آن را مشاهده فرموده و هر چه را كه در عالم اختيار هر فردى سيرت و ذات خود را از طريق افعال اختيارى انتخاب نموده ساحت كبريائى همان را بطور حتم براى همان فاعل مختار مقرر خواهد فرمود.
يعنى از ازل ساحت كبريائى بعين شهود ازلى كبريائى صحنه لحظات زندگى هر فردى را مشاهده فرموده و هر چه را كه هر فردى براى خود خواسته و سيرت و ذات برگزيده از طريق افعال اختيارى همان مقصد و ذات و حقيقت را ساحت كبريائى براى همان شخص فاعل مختار مقرر فرموده و بر طبق انتخاب خود فاعل مختار