درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٦٤ - شرح
معنوى و روانى داشته باشد از منزل قضاء و تقدير گذشته است و محال است حادثهاى رخ دهد كه از نظر قضاء و تقدير بهره نداشته بلكه وجود و تابش نور هستى از اول با مرحله قضا و تقدير خواهد بود يعنى بهره هستى همان اجراء قضاء و تقدير خواهد بود براى توضيح امر، مقدماتى ذكر مىشود.
١- هر فعل اختيارى عبارت از تصور و تصديق اقدام به عملى است كه موافق با خواسته فاعل مختار باشد بالاخره فعل اختيارى سير و حركت جوهرى است يعنى خواسته درونى و تمايل قلبى خود را بصورت حقيقت در بياورد پس اقدم بفعل و حركت ارادى بسوى مقصدى تابع خواستن آن مقصد است زيرا فعل اختيارى بمعناى حركت جوارحى است بسوى مقصدى كه آن را خواسته و بايد بصورت حقيقت در آيد خواسته درونى خود را تحقق بخشد و بصورت حقيقت درآورد در نتيجه روح در اثر عمل صالح ارتقاء يابد و از نظر عبوديت صفاء يابد.
٢- بر اين اساس فعل اختيارى حركت جوهرى است يعنى مقصد ذات و ذاتيات خود را كسب مينمايد خواسته انسانى همان مقصد فعل اختيارى و حركت روانى و جوارحى است كه بآن مقصد و خواسته درونى خود برسد و رفع نقص خود فاعل بدان وسيله خواهد شد نتيجه آنست كه هر مقصد و غرض از فعل اختيارى در حقيقت ذات و ذاتيات انسانى است پس در اثر التزام فعل اختيارى بمقصد كه خواسته درونى است انسان فاعل مختار نائل مىشود.
٣- از نظر تحليل و تجزيه چنانچه بخواهد طريق كسب بدست آورد در اثر تنآسائى كه زياده بزحمت نيفتد شغل قمار بازى را انتخاب مينمايد چند جلسه با كمال ميل كه سبب انس با افراد مبتذل است همنشين شده سرگرم قمار بازى خواهد شد در نتيجه مداومت مدت كمى بآن خو گرفته فكر و همت او وابسته بآن است كه مجلس تشكيل شود و سرگرم قمار زدن و قمار بازى شود بالاخره كسب و كار و عادت خود را قمار بازى قرار دهد استفاده مىشود كه سيرت و خوى و تنآسائى