درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٤١ - قوله(ع) لا يعلمها الا العالم او من علمها العالم

صحيح و بر وفق موازين علمى و عملى است از نظر اينكه يك فعل بمباشرت فاعل و باختيار او صادر و در خارج تحقق يافته است و از نظر اينكه امر حادثى است بر اساس مشيت و اراده مقام كبريائى خواهد بود مانند ساير موجودات كه ربط محض و تعلق به ساحت قدس است.

و نظر حق و صحيح كه بر وفق نظام خلقت است استناد فعل صادر بمباشرت جوارحى و نيروى درونى فاعل آنست كه بر پايه دو نيرو استوار مى‌باشد يكى حركت جوارحى بشر و در طول آن مشيت قاهره كبريائى است و عبارت از نيروى درونى و صفت نفسانى فاعل مختار است كه ظهورى نازل از اراده حق تعالى و از آن بمراد و موجود خارجى نيز تعبير ميتوان نمود.

با توجه باينكه اراده قاهره جزئى است نسبت به فعل صادر صفت فعل كبريائى محسوب مى‌شود ولى اراده فاعل مختار كه ظهور نازلى از مشيت قاهره است صفت نفسانى فاعل مختار محسوب خواهد بود.

از نظر اينكه ساحت ربوبى منزه است از اينكه معرض عوارض قرار گيرد بلكه اراده مخصوص بآن فعل از مبادى فعل انتزاع مى‌شود ولى اراده درونى فاعل مختار صفت نفسانى او است نه صفت فعل او از نظر اينكه اراده فاعل چنانچه فعل او باشد لازم آن دور و يا تسلسل است و صفت نفسانى بشر اثر و فعل و موهبت كبريائى است كه در كمون بشر نهاده.

قوله (ع): لا يعلمها الا العالم او من علمها العالم‌:

بيان آنست كه صدور فعل اختيارى از بشر از شئون توحيد افعالى ساحت ربوبى و مرموز است كه بر بسيارى از دانشمندان و دانشجويان مكتب قرآن پنهان و لا ينحل است جز آنان كه از برنامه مكتب اوصياء عليهم السّلام پيروى نمايند و به نكات و دقايق اصول توحيد افعالى كبريائى آگهى يابند.