درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٣٧٦ - قوله(ع) و هو متعالى نافذ الارادة و المشيئة فعال لما يشاء

خلاصه علم و قدرت و احاطه ساحت ربوبى بموجودات امكانى لازم ذات كبريائى است و شامل مقدورات و معلومات و كليات ثابته و جزئيات متغيره و حوادث نامتناهى و تشخصات بى‌نهايت هر يك از آنها است.

و بقياس علم بشر كه آن نيز زمانى و محدود است بصورت تدريج ارائه مى‌شود ولى نسبت به علم ساحت ربوبى عز اسمه و قدرت و احاطه قيوميه كه سر تا سر نظام جهان را فرا گرفته بمنزله نقطه‌اى است تدريج و تحول و يا كثرت مفهوم ندارد.

قوله (ع) هو اجل من ان يعانى الاشياء بمباشرة و معالجة لان ذلك صفة المخلوق‌:

ساحت كبريائى منزه از جسمانيت است كه بوسيله آلات و ادوات خواسته خود را پديد آورد و از لوازم بشريت است كه در اثر سعى و كوشش و حركت و بكار بردن اعضاء و جوارح و ساير وسائل بخواسته خود برسد.

قوله (ع) الذى لا تجي‌ء الاشياء الا بالمباشرة و المعالجة:

بيان آنست كه بشر از نظر ضعف وجودى روح نيروى اراده خود را بايد از طريق تحريك اعضاء و جوارح و بكار بردن نيروى سعى و عمل و ساير وسائل طبيعى خواسته خود را پديد آورد بالاخره افعال اختيارى بشر وابسته بصدور اراده و نيز حركت جوارح و استفاده از وسايل طبيعى است و بدون بكار بردن اعضاء و جوارح و وسائل خارجى هرگز بمقصد خود نائل نخواهد شد.

قوله (ع): و هو متعالى نافذ الارادة و المشيئة فعال لما يشاء:

در بيان گذشته استفاده شد كه صفات وجودى ساحت كبريائى عين ذات و هر يك از صفات نيز عين ساير صفات است حيات عين قدرت و عين علم و احاطه شهودى است از اين نظر براى صدور خواسته ساحت او واسطه‌اى نخواهد بود بلكه از مقام كبريائى شرف صدور مى‌بايد و اراده و مشيت نيز وساطت نخواهند داشت و از جمله‌