درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٤٢٠ - و ذاك اننى لا أسأل عما افعل و هم يسئلون
عالم مثال و برزخ نورانيت روانى و قدرت معنوى و شهودى است و سبب معرفت بعض اهل ايمان و مقام آنان ميگردد و نيز سبب انس و استيناس آنان خواهد بود.
بخصوص افراد كامل از اهل ايمان و خلوص شهود زيادترى داشته و در باره ساير افراد و بر مقام آنان آگهى خواهند داشت.
خلاصه مراد از صفاء و نورانيت طينت مثالى اهل ايمان كامل نيز كه موجود بوجود عقلى هستند آثار خاصى و بركت مخصوص و نيروى خواهند داشت و در عالم قيامت نيز اعضاء و جوارح آنان نيروى و نورانيت خاصى از نظر جاذبه تدبير روح داشته و چه بسا از ارواح افراد ديگر قدرت و خودكفائى و نورانيت بيشترى خواهند داشت.
و از جمله آثار قدرت و نيروى ارواح مثالى اهل ايمان در عالم برزخ آنست كه احتياج باعضاء و حواس ظاهرى نداشته با اينكه همان آثار از آنها و زياده صادر مىشود و در اثر قدرت و استقلال روح است كه اهل ايمان مىشنوند و مىبينند بر حسب افق و موطن مثالى و برزخى خود و چه بسا حاجت سائلان را برآورند آنچنان كه در زندگى نمىتوانستند.
آنچه در باره وجود طبيعى و وجود مثالى و وجود عقلى گفته شد راجع به سلسله بشر و عموم افراد است كه نيروى عاقله و نفس تعلقى بهر يك افاضه شده و فقط در كمون آنان نيروها و مقاماتى از سير و سلوك نهاده شده و فاقد هر گونه فعليت بوده و از اين رو بايد از صفر شروع بحركت نمايند و در اثر سير و افعال اختيارى ممكن است و نيز در اثر سعى و كوشش هر فردى بمقامى از مقامات انسانى نائل شود بشرحى كه اشاره شد بهمين قياس صفات كمال وجودى نيز داراى مقامات و مواطن چندى خواهد بود.
و نسبت بارواح قدسيه رسولان و انبياء و اوصياء عليهم السّلام از نظر سبقت وجودى و فيوضات خاصى كه حق تعالى بهر يك از آنان موهبت فرموده و بطور كلى رسولان