درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٤٨ - قوله(ع) المشيئة محدثه

پرتو هستى كه از ساحت قدس صادر مى‌شود و هر ذره‌اى را فرا ميگيرد در اثر تحول آن را بسوى مقصد و كمال سوق ميدهد ظهورى از سعه علمى او است و ظهور ساير صفات كبريائى كه موجودات جهان را تا ابد درخشان نموده و عوارض و تحولات گوناگون كه بر هر ذره فرمانروا است لازم سوق بكمال است و از نظر اينكه ساحت كبريائى علم بذات قدس دارد لازم ذاتى آن علم و احاطه بهمه آثارى است كه در نظام امكان صورت ميگيرد همه ظهورى از خواسته او است و بالاخره نظام امكانى پرتو و نمونه‌اى از نظام شريف ربوبى است و جهان اشعه‌اى است تابان كه صفات و كمالات كبريائى را بطور تجدد امثال ارائه ميدهد و محكوم بحدوث و تبدل و زوال خواهد بود.

نتيجه آنست كه صفات ذاتى واجب ثابت و ابدى و غير مقدور هستند ولى اشعه درخشنده آنها كه جهان را ارائه مى‌دهد محكوم به تبدل و زوال خواهد بود.

بعبارت ديگر صفات واجب تعالى ازلى و غير مقدور است ولى اشعه تابان و مراتب نازل صفات كبريائى محكوم بحدوث و زوال خواهند بود.

و ظاهر از جمله المشيته محدثة مراد مشيت صفت فعل و حادث است كه تفضيل اراده ذاتى و اجمالى است و عبارت از ارادات فعليه و اشعه‌اى است كه از مقام ربوبى بجهان تابيده بطور تجدد امثال كمالات ربوبى را ارائه ميدهد و لا محاله محكوم به حدوث و زوال خواهند بود پس صفات ذاتى كبريائى ازلى و غير مقدور است ولى اشعه و مراتب نازل آنها كه جهان را ارائه ميدهد محكوم بحدوث و زوال خواهد بود.

آيه كريمه‌ وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌ ناظر به مشيت بامور جزئيه و افعال بشر و حوادث است نه اراده كه عين علم بصلاح است در ازل كه اجمالى و ذاتى مقام كبريائى است.

مبادى افعال اختيارى بشر عبارت از تصور و تصديق بفايده و ترجيح راجح بر اساس حكم خرد و تعقل يا بر اساس هوس و خيال است و سپس قضاوت و داورى كه‌