درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٨٨ - قوله عليهما السلام اوسع مما بين السماء و الارض
صريح نمايد و مشيت مقام ربوبى همان اعطاء و موهبت وجود و افاضه هستى است كه بر حسب اقتضاء مورد بصورت خاصى ظهور خواهد نمود مثلا به كافر و ستمگر نيز بر حسب اقتضاء وجودى او و خواست درونى خود خواستار مهلت از مقام ربوبى مىشود كه بتواند بعمل جنايت خود نائل شود و يا بآن ادامه دهد.
بالاخره هر فردى هر چه اقتضاء وجودى او است لا محاله بر حسب طبع در مقام مسألت همان حاجت و نياز خود بر مىآيد و مقام ربوبى نيز همان مسألت او را برميآورد و باو افاضه وجود مينمايد كه در نتيجه بارتكاب ستم و كفران نعمت صورت ميگيرد زيرا قبول مسألت سائل سوق او است بسوى آنچه خواسته او است و چون فعل ارادى از درون فاعل سرچشمه گرفته سير وجودى او معرفى مىشود.
همچنانكه از رمز تعبير بجمله وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ استفاده مىشود كه هرگز بشر امرى را بطور استقلال اراده نخواهد نمود زيرا مشيت او نيز مانند خود او ربط و پرتو محض است جز آنكه ساحت كبريائى همان خواسته او را اراده فرموده باشد پس نتيجه اينكه هر چه را فاعل مختار بخواهد و اراده نموده باشد همان را ساحت كبريائى خواسته و مورد قضاء و تقدير و اندازه قرار گرفته است زيرا اراده فاعل مختار بمنزله اظهار اقتضاء درونى و مسألت فيض وجود از فياض على الاطلاق است و بطور حتم مورد قبول بوده و افاضه خواهد فرمود.
و استفاده شد كه مشيت قاهره كبريائى افاضه و قبول درخواست سائل است كه هر چه را بر حسب اقتضاء وجودى خود نيازمند باشد از طريق اراده مسألت مىنمايد و مورد اعطاء و موهبت قرار خواهد گرفت.
قوله عليهما السلام: اوسع مما بين السماء و الارض:
قول صحيح و منزلت ثالث كه بر حسب روايت امام صادق عليه السّلام امر بين الامرين معرفى شده از نظر اينكه بر حسب برهان و خرد فعل صادر از بشر به استناد نيروهاى مدركه و محركه خود مباشرت نموده و بر اساس ترجيح راجح و يا ترجيح مرجوح