درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ١٣٧ - قوله عليه السلام قال المشيئة محدثة
قوله (قدس سره): و لا يجوز ان يقال يقدر ان يعلم و لا يقدر ان لا يعلم.
بيان آنست كه فرق صفت ذات با صفت فعل آنست كه قدرت صفت ذاتى است و متعلق بامور ممكن ميباشد كه آن را بتواند انجام دهد و نسبت قدرت و توانائى بهر يك از دو طرف امر ممكن مساوى باشد و هرگز قدرت تعلق بواجب و يا ممتنع نخواهد يافت و هر صفت ذاتى ازلى و غير مقدور خواهد بود و هر صفت فعل ممكن و حادث و مقدور ميباشد و فرق ميان صفت ذات و فعل آنست كه صفت ذات ازلى و غير مقدور است مانند علم كبريائى بموجودات ضرورى واجب بالذات است و جهل مقام كبريائى بموجودات محال و ممتنع خواهد بود.
از اين نظر صحيح نيست گفته شود يقدر ان يعلم و يقدر ان لا يعلم زيرا علم مقام كبريائى بموجودات ضرورى و واجب است و جهل او بموجودات ممتنع خواهد بود و هر يك صفات ذات كه ازلى و غير مقدور است صحيح نيست گفته شود (يقدر ان يكون عزيزا و لا يقدر ان لا يكون عزيزا) ولى در صفات فعل ميتوان تعليق بقدرت نمود و گفته شود: (يقدر ان يحيى و يقدر ان يميت و يقدر ان يهدى و يقدر ان يضل).
نتيجه آنست كه در صفات ذات نميتوان تعليق بقدرت نمود زيرا ذاتى و ازلى و غير مقدور مىباشد ولى در مورد صفات فعل كه عارضى است ميتوان تعليق بقدرت نمود و گفته شود (يقدر ان يهدى و يقدر ان لا يضل).
بهمين قياس هر يك از صفات ذات را نميتوان تعليق با اراده و مشيت نمود و گفته شود. (شاء و اراد ان تكون ربا و قديرا و جوادا) زيرا صفت ربوبيت ذاتى و قديم است.
و همچنين صفت جواد ذاتى و خارج از اراده و مشيت كبريائى خواهد بود اين نيز فرق ميان صفات ذاتى و صفات فعل است زيرا اراده و مشيت كبريائى خواهد بود اين نيز فرق ميان صفات ذاتى و صفات فعل است زيرا اراده و مشيت حادث