درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٦٦ - قوله(ع) (لا يعلمها الا العالم او من علمها اياه العالم)

را از قبايح و معاصى تنزيه نمايند كه از لوازم قول به جبر است طريق ديگرى را پيموده كه آن نيز محذورات بسيارى در بردارد و در روايات اهل بيت عصمت عليهم السلام اين گروه مفوضه از اهل اسلام را تعبير به مجوس امت اسلامى معرفى نموده‌اند.

مفوضه چنين پندارند كه حق تعالى بشر را آفريده و قدرت انجام افعال اختيارى را بآنان داده بطور مستقل بر طبق مسألت و خواسته خودشان و طبق قدرت آنان افعالى را بقدرت استقلالى خود انجام دهند و نيز حق تعالى از بشر خواسته است كه ايمان آورند و از گناهان اجتناب نمايند ولى بشر بخواسته و قدرت كامل خود هر چه را خواهند بجا مى‌آورند و از اين قول نتيجه ميگيرند كه:

١- تكليف و امر و نهى و وعد و وعيد صحيح خواهد بود.

٢- و نيز استحقاق ثواب و عقاب خواهند داشت.

٣- ساحت آفريدگار را تنزيه مى‌نمايند از صدور و ايجاد قبايح و شرور و انواع كفر و معاصى و از اراده اعمال قبيح ولى غافل از اينكه قول بتفويض محذوراتى دارد يكى قول بشركاء در ايجاد و اينكه بشر در افعال خود استقلال دارد و حق تعالى از خود سلب قدرت نموده است در صورتى كه نميتواند مردم را منع نمايد و باز دارد از كارهاى قبيح و يا اينكه هرگز نميخواهد

(سبحان من لا يجرى في ملكه الا ما يشاء)

تنزيه فرمود ساحت كبريائى خود را از اينكه در ملك حقيقى او حادثه‌اى رخ دهد بدون اراده قاهره او.

اين قول سخيف است مانند قول باينكه اصنام و بتها شفعاء عند اللَّه هستند.

و نيز لازم مى‌آيد آنچه را حق تعالى بخواهد تحقق نپذيرد و آنچه از حوادث و افعال بخواهد ميسر نباشد و هر چه را كه كراهت داشته باشد تحقق پذيرد بدون اينكه بتواند ممانعت نمايد و اين نقص و كفر و باطل است.

و طايفه ديگر بنام جبريه كه چنين پندارند مؤثر در وجود نيست جز حق تعالى و هرگز موجودى در خلق و ايجاد بهيچ نحو شركت نخواهد داشت و در افعال بشر