فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٨٩ - الف) مُلك

خجسته و پُر عطاست كسى كه حاكميت و مالكيت (جهان هستى) به دست اوست، و او بر هر چيز تواناست\* آن كس كه مرگ و حيات را آفريد تا شما را بيازمايد كه كدام يك از شما نيكوكارتر، و او پايدار و آمرزنده است.

در اين دو آيه و آيات پس از آنها بر حصر مُلك در ذات مقدس حق‌تعالى تصريح و تأكيد شده است.

جمله‌ «بِيَدِهِ الْمُلْكُ‌» كه جار و مجرور در آن مقدّم شده است، دلالت بر حصر مُلك به طور مطلق در ذات اقدس حق‌تعالى دارد؛ زيرا «مُلك» همراه با الف و لام دلالت بر جنس مُلك دارد. جمله‌ «وَ هُوَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ» و جمله‌هاى پس از آن در آيات بعد، همگى در سياق تأكيد بر حكم‌فرمائى ذات اقدس حق‌تعالى بر سراسر جهان و بر جامعه انسان على‌الخصوص قرار دارد.

آيه ششم:

(وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبِيراً)[١].

و بگو: «حمد و ستايش مخصوص خداوندى است كه نه فرزندى اختيار كرده، و نه شريكى در مُلك و پادشاهى دارد، و نه بخاطر ضعف و ذلّت، (حامى و) سرپرستى براى اوست.» و او را بسيار بزرگ بشمار.

در اين آيه كه ابعاد گوناگونى از توحيد در آن بيان شده است، بيش از هر چيز بر توحيد در مُلك و حصر مُلك و حاكميّت در ذات خداى متعال و نفى شريك در مُلك، براى ذات اقدس حق‌تعالى تأكيد شده است.

[١] . سوره اسراء: ١١١.