فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٦٠ - ٤ حكومت و حاكميّت و دولت

«ان العناصر الأساسيّة للدولة هي: السّكان، و الإقليم، و السيادة، و الحكومة»[١].

عناصر اساسى دولت عبارتند از: ملت، كشور، حاكميت، حكومت.

در اين تفسير همان‌گونه كه ملاحظه مى‌شود افزون بر سه عنصرى كه در متن پيش براى دولت آمده بود، عنصر «السيادة» نيز كه به معناى «حاكميّت» است، افزوده شده است كه در متن القاموس السياسى، با ادغام اين عنصر در عنصر «حكومت»، از اين دو عنصر به واژه‌ «السلطة الحاكمة» تعبير شده است.

بنابر تعريفى كه در بالا از «حكومت» و نيز «دولت» آمده است، دولت، نهاد فراگير قدرت سياسى است كه تماميّت قدرت سياسى و اختيارات امر و نهى و تصميم‌گيرى درباره ملت و كشور در دست اوست؛ درحالى‌كه حكومت، بخشى از دولت و به‌طور خاص قوه اجرايى دولت است. از همين جا فرق بين مفهوم «دولت» و مفهوم «حكومت» به‌دست مى‌آيد.

دكتر محمد عبدالمعز نصر در تبيين فرق بين «دولت» و «حكومت» مى‌گويد:

«إننا في حديثنا العادي نستعمل مصطلحي الدولة و الحكومة كلًا مكان الآخر، و لكن تأمّل لحظة تكفي لبيان أنّهما ليسا شيئاً واحداً، فالحكومة أداة للدولة ...

ما در گفت‌وگوهاى معمولى دو واژه دولت و حكومت را يكى به جاى ديگرى به كار مى‌بريم؛ لكن اندكى تأمل كافى است كه بدانيم اين دو واژه به يك معنا نيستند، حكومت ابزار دولت است- تا آنجا كه مى‌گويد:-

[١] . محمد عبدالمعز نصر، فى النظريّات و النظم السياسية، ص ١٣.