فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ٢٢١ - واژه چهارم «ولايت»

طاغوت به دو شيوه مذكر و مؤنث به كار مى‌رود، مصدر آن «طغيان» است كه به معناى گذشتن از حد است و هر چيزى كه در معصيت از اندازه و مرز تجاوز كند طاغى است.

و در كاربرد قرآنى آن در مصداق برتر اين طغيان كه حاكم جائر است، به كار رفته است؛ چنان‌كه آيات پنجاه و نه، و شصت سوره نساء بر آن دلالت دارند:

(يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا\* أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يَزْعُمُونَ أَنَّهُمْ آمَنُوا بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ).

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! اطاعت كنيد خدا را! و اطاعت كنيد پيامبر (خدا) و پيشوايان (معصوم) خود را و هرگاه در امرى نزاع داشتيد، آن را به خدا و پيامبر باز گردانيد (و از آنها داورى بطلبيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد. اين (كار براى شما) بهتر، و عاقبت و پايانش نيكوتر است\* آيا نديدى كسانى را كه ادّعا مى‌كنند به آنچه (از كتاب‌هاى آسمانى كه) بر تو و پيش از تو نازل شده، ايمان آورده‌اند، درحالى‌كه مى‌خواهند براى داورى نزد طاغوت و حكّام باطل بروند؟! با اينكه به آنها دستور داده شده كه به طاغوت كافر شوند.

آيه اول، متضمّن امر به تسليم و طاعت در برابر حاكميت حاكمان الهى است و آيه دوم سرزنش كسانى است كه به حاكميت حاكمان غير الهى تن مى‌دهند و به حكومت آنان سر مى‌سپارند. در اين آيه روشن است كه مراد از «طاغوت» حاكم جائر است؛ و