فقه نظام سياسى اسلام - اراکی، محسن - الصفحة ١٣٧ - ب توحيد افعالى خداوند

اگر از آنان بپرسى: «چه كسى آسمان‌ها و زمين را آفريده است؟» به يقين مى‌گويند: «خداوند توانا و دانا آنها را آفريده است»\* همان كسى كه زمين را محل آرامش شما قرار داد، و براى شما در آن راه‌هايى آفريد، باشد تا هدايت شويد (و به مقصد برسيد)\* همان كسى كه از آسمان آبى فرستاد به مقدار معين، و به وسيله آن سرزمين مرده را حيات بخشيديم؛ همين گونه (در قيامت از قبرها) بيرون آورده مى‌شويد.\* و همان كسى كه همه زوج‌ها را آفريد، و براى شما از كشتى‌ها و چهارپايان مركب‌هايى قرار داد كه بر آن سوار مى‌شويد،\* تا بر پشت آنها به خوبى قرار گيريد؛ سپس هنگامى كه بر آنها قرار گرفتيد، نعمت پروردگارتان را ياد كنيد و بگوييد: «پاك و منزّه است كسى كه اين را مسخّرما ساخت، وگرنه ما توانايى تسخير آن را نداشتيم؛\* و به يقين ما به سوى پروردگارمان باز مى‌گرديم.»\* آنها بندگان خدا را جزئى از خدا قرار دادند (و ملائكه را دختران خدا خواندند)؛ انسان ناسپاسى آشكار است.

در اين آيات، تأكيد بر توحيد افعالى خداى متعال در عرصه خلق و تدبير شده است و از اعتقاد به وجود مبدأ فعل و تأثير ديگرى در كنار خدا به‌ جَعَلُوا لَهُ مِنْ عِبادِهِ جُزْءاً «آنها بندگان خدا را جزئى از خدا قرار دادند» تعبير شده است. در آيه پنجاه و چهارم سوره اعراف نيز آمده است:

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى‌ عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثاً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ.

پروردگار شما، خداوندى است كه آسمان‌ها و زمين را در شش روز [/ شش دوران‌] آفريد؛ سپس بر عرش (قدرت) قرار گرفت (و به تدبير جهان پرداخت)؛ با (پرده تاريكِ) شب، روز را مى‌پوشاند؛ و شب به سرعت، در پى روز مى‌آيد؛ و