«نجم الدین ابوالحسن علی بن عمر کاتبی قزوینی»، از شاگردان «خواجه نصیر الدین طوسی» و از مشاهیر علمای علوم عقلی است. او کتابی با عنوان «حکمه العین» در موضوع حکمت متعالیه و فلسفه اسلامی نوشته است. این اثر مورد توجه بسیاری از دانشمندان اسلامی واقع شده و شروحی بر آن نگاشته اند.

یکی از بهترین شروح، «شرح» «شمس الدین محمد بن مبارکشاه هروی» ملقب به «میرک بخاری» از دانشمندان اواخر قرن هشتم ه-. ق. است.

او این شرح را به صورت مزجی نوشته است. وی به تبعیت از مصنف، در بیشتر موارد از نظریه های «امام فخر رازی» پیروی کرده است.

هم چنین در برخی مباحث، از آثار دیگر مصنف، مانند «المفصل فی شرح المحصل» و «المنصص فی شرح الملخص» استفاده کرده است.

در موارد متعددی از حواشی «قطب الدین شیرازی» مطالبی نقل کرده است.

میر سید شریف «شرح میرک بخاری» بر «حکمه العین» «نجم الدین» را به صورت حاشیه، شرح کرده است.

این حاشیه بر آغاز مبحث احکام عناصر که بحث چهارم از مقاله چهارم (قسمت طبیعیات) است، نگاشته شده است.

حاشیه ی میر سید شریف از مبحث اَعراض (کمّ متصل و منفصل) تا پایان کیفیات نفسانیه را شامل می شود.

به جز جرجانی بسیاری از علمای دیگر نیز بر شرح میرک بخاری شرح و حاشیه نوشته اند.

از مباحث مهم طرح شده در این حاشیه مباحث وجود و ماهیت است. «دوانی» در رساله «تهلیلیه ی» خود به این مطلب اشاره کرده است.

نسخه های خطی:

٣ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٦٠٩٩، کتابت سده ١١ه-.ق.، شماره ٩٦٩٤ در ٩٢ برگ، کتابت سال ٨٩٤ه-.ق. و شماره ٣/٨٤٧٩ موجود است.

٣ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی» به شماره ١٦٩٤، شماره ١٧٧١، کتابت سده ١٢ه-.ق. و شماره ٢٣٨، کتابت سده ١١-١٢ه-.ق. موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١١٩ در ١٥ برگ موجود است.

نسخه های چاپی:

حاشیه ی میر سید شریف بر «شرح میرک»، به سال ٩٠٥م. در «سن پترزبورگ»، همراه با اصل «حکمه العین» چاپ شده است.

در «ایران» نیز به سال ١٣٥٣ش. توسط انتشارات دانشگاه فردوسی «مشهد» با تصحیح جعفر زاهدی و همراه با «شرح میرک» و «حاشیه میرزا جان باغنوی» چاپ گردیده است.

٥٩. الحرفیه

میر سید شریف جرجانی، رساله ی «الحرفیه» را، در شرح لحاظ آلی و استقلالی و فرق میان معنی حرفی و اسمی، به زبان عربی نوشته است.

او در تالیف و تصنیف این رساله، از آثار دیگر محققین زبان و ادبیات عربی بهره برده است. خصوصاً از «الایضاح» «ابن حاجب» استفاده کرده است.