اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ١٨٨ - «حسین بن مسعود استرآبادی»
با توجه به شهرت وی به استرآبادی، در کنار نسبت به زادگاهش «اردبیل»، به نظر می رسد که در کودکی همراه خانواده به «استرآباد» مهاجرت کرده و پس از تحصیل مقدمات و سطوح، رهسپار «اصفهان» گردیده است.
اما از مدت زمان اقامت وی در «اصفهان» و استادانش هیچ گزارشی در دست نیست. فقط از معاصر بودن وی با «شیخ بهایی» می توان استناط کرد که از محضر درس «شیخ بهایی» و «میرداماد» و دیگر استادان بزرگ «اصفهان» بهره برده است.
برخی منابع، او را در زمره ی شاگردان «ملاصدرای شیرازی» برشمرده و از بزرگان عرفان و فلسفه به حساب آورده اند.
به نظر می رسد، مولا حسین استرآبادی پس از سال ١٠٢٨ه-.ق. در «اصفهان» دارفانی را وداع گفته و به روایتی، در «مشهد» مدفون گشت.
آثار:
١. تقویم الایمان
کتاب «تقویم الایمان» در واقع تفسیر «قل هو الله احد» و سوره ی فاتحه است. در پایان نیز دوازده حدیث شرح داده شده است.
وی این کتاب را برای شخصی به نام «حسین خان» نگاشته است.
گفتنی است که هم وطن پرآوازه ی وی میرداماد نیز کتابی به نام «تقویم الایمان» دارد که در جای خود معرفی خواهد شد. موضوع آن متفاوت است.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی ملک» «تهران» به شماره ٢٣٢٤ در ١٠٩ برگ، کتابت سال ١٠٤٩ه-.ق. به خط مولف موجود است.
ورق اول این نسخه افتاده است. مولف کتاب را برای «حسین خان» نامی نوشته است. در آخر کتاب نیز دوازده حدیث آورده و آنها را شرح کرده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. الحاشیه علی تهذیب طریق الوصول الی علم الاصول
اصل کتاب «تهذیب طریق الوصول الی علم الاصول» نوشته ی «علامه حلی» «جمال الدین حسن بن یوسف بن مطهر حلی» است. «سید حسین عمیدی اعرجی» آن را شرح کرده است. مولا حسین استرآبادی بر آن شرح حاشیه نوشته است.
نسخه های خطی:
تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٣. رساله در ازدواج دختر باکره بدون اذن پدر
از آنجا که برخی از فقها اذن پدر برای دختر بالغ و رشید را در ازدواج شرط ندانسته اند، اسباب بحث و نظر را پیش کشیده اند. از این رو، گاهی رساله های مستقل در این موضوع نگاشته می شود تا حق مطلب ادا گردد. ازجمله این رساله ی استرآبادی را می توان کار شایسته ای بشمار آورد.
نسخه های خطی:
تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٤. شرح اصول کافی
شرحی است به زبان فارسی بر اصول کافی شیخ کلینی.
نسخه های خطی:
تاکنون هیچ نسخه ی خطی از آن گزارش نشده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.