کرد. او در آنجا و دیگر شهرهای «ایران» بزرگِ آن روزگار، از «ابوالقاسم قشیری» (٣٧٦-٤٦٥ق.)، «ابنابیصادق نیشابوری» (حدود ٣٨٥-٤٧٠ق.) شاگرد بلافصل «ابنسینا» و «احمد فرخ»، دانش پزشکی را فراگرفت.

اسامی دیگر استادان او در ادب، فلسفه و حکمت مشخص نیست. اما جرجانی در «ذخیره ی خوارزمشاهی» و دیگر آثارش، به استفاده از آثار «ابنسینا»، «محمد بن زکریای رازی»، «ابوالحسن طبری ترنجی»، «احمد فرخ»، «جالینوس»، «بقراط» و «اهرن» اشاره کرده است.

اهمیت نقش جرجانی در رشد و توسعه پزشکی در «ایران»، نه فقط از جهت مهارت و شهرتش در درمان بیماران، بلکه از جهت تالیف قدیم‌ترین و مفصل‌ترین دانشنامهی پزشکی فارسی است. پیش از او پزشکان زبردست و مشهور ایرانی مانند ابنسینا، کتابهای خود را به زبان عربی مینوشتند. چند کتاب و رساله ی کوچک به زبان فارسی نوشته شده بود. اما آنها هیچکدام به اندازه «ذخیره خوارزمشاهی» وسعت و شمول بر همهی شاخه های پزشکی نداشتند.

سید اسماعیل جرجانی با تسلط بر واژگان فارسی، توانسته است در بسیاری از موارد، اصطلاحات فارسی را به جای اصطلاحات عربی و یونانی بکار برد. در اسامی ناخوشیها، داروها، اندامان انسان، حیوان و گیاه، واژگان فارسی را بخوبی بکار برده و در موارد زیادی، واژه یا اصطلاح جدیدی وضع کرده است.

«بیهقی» او را به عنوان احیاگر دانش پزشکی شناخته است. بسیاری از نویسندگان آثار پزشکی پس از او، بدون نام بردن از جرجانی، آثار او را مورد استفاده قرار دادهاند.

آثار:

١. الاجوبه الطبیه و المباحث العلائیه

این اثر طبی در پاسخ به سوالات پزشکی تدوین شده است. شاید بتوان گفت که منتخباتی از «ذخیره خوارزمشاهی» کتابِ بزرگِ طبی سید اسماعیل جرجانی، است.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی یافت نشد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٢. الاغراض الطبیه و المباحث العلائیه

این کتاب خلاصه‌ای از کتاب «ذخیره خوارزمشاهی» است. مولف کتابش را در پنج قسم و هر قسم را در چند باب ترتیب داده است. قسم اول در تعریف و حد طب است. قسم دوم در حفظ تندرستی و سلامتی بدن است. قسم سوم در معالجه امراض از سر تا قدم است. قسم چهارم در ادویه مفرده و قسم پنجم در ترکیبات دارویی و گیاهی است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی شیراز» به شماره ٢٢/٣٥٩ در ١٠٨ برگ، دو طرف ناقص است، وجود دارد.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)» به شماره ١ در ٢٥٩ برگ و کتابت سال ٨٦٠ه-.ق. و شماره ٢ در ٤١٧ برگ که آخرش ناقص است، وجود دارد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آصفیه حیدرآباد» به شماره ٧٤٢ در ١٠١٢ صفحه وجود دارد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی خصوصی عباس کاشانی» در «کربلا» به شماره ١٤ و کتابت سال ٨٦٠ه-.ق. وجود دارد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکده ی الاهیات دانشگاه فردوسی مشهد» به شماره ٩٢٥ در ٢٢٢ برگ و کتابت سال ١٢٦٧ه-.ق. وجود دارد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دایره‌المعارف بزرگ اسلامی» به شماره ٢٤٨ در ٢٦٤ برگ، کتابت سال ٨٦١ه-.ق. موجود است. این نسخه مقداری افتادگی دارد.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی عمومی معارف (دارالفنون)» به شماره ١٣٤٨ در ٦٤٥ برگ موجود است.