اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٩٢ - «سید اسحاق حسینی استرآبادی»
مانده است که در احوال «شاه مقیم محکم الدین قادری بن ابوالمعالی بن شاه نور بن میران لعل» و خاندانش است. این اثر به سال ١١٧٢ه-.ق. تالیف شده است. بنابراین در این زمان زنده بود.
آثار:
تذکره مقیمی
این اثر در دو باب تدوین شده است. باب اول به شرح احوال «شاه مقیم»، نیاکان، خاندان و روی دادهای زمان وی اختصاص دارد. باب دوم درباره ی احوال و مقامات «پیرپیلو شاه قادری» و مریدان و جانشینان اوست.
آغاز:
«ای ناطقه در بیان اوصاف تو لال
از درک تو قاصر است اوهام و خیال»
نسخه های خطی:
حداقل ٣ نسخه ی خطی از این کتاب در کتابخانه های پاکستان موجود است. نسخه های شناسایی شده با شماره ثبت عبارت اند از:
شماره ٩/٢٩٧-مح٢ در «کتابخانه ی خیرپور» در ١٦١ صفحه، کتابت سال ١٢٦٧ه-.ق.، شماره ٨١٢٨ در ٣٢٤ صفحه، کتابت سده ی ١٣ه-.ق. و شماره ٣٦٦٢ در ٥٠ صفحه، کتابت سال ١٣٤١ه-.ق. هردو در «کتابخانه ی گنجبخش». شاید دو نسخه ی دیگر هم در «راولپندی» و «سرگودها» قابل شناسایی است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
تلامذه علامه مجلسی ١٠٦؛ حدیقه الشعراء ٣/١٦٨٤؛ دانشنامه زبان و ادب فارسی ١/٣٧٨؛ زندگی نامه علامه مجلسی ٢/٤٢؛ فهرست نسخه های خطی کتابخانه ی گنجبخش پاکستان ٤/٢١٠٠؛ فهرست واره کتابهای فارسی ٣/ ٢٠٧٨؛ گلزار جاویدان ٣/١٣٦٩؛ لؤلؤه البحرین ١١٧؛ مجمع الفصحاء (بخش دوم از جلد دوم) ١٣٨١.
«سید اسحاق حسینی استرآبادی»
(سید اسحاق حروفی)/٧٧١ – ح٨٣١ه-.ق.
شاعر و ادیب قرن هشتم و نهم ه-. ق.، «ابوالبقا سید اسحاق حسینی استرآبادی»، مشهور به «سید اسحاق» حروفی، شاعر و ادیب، از یاران و پیروان «فضلالله حروفی» به شمار میرود.
از شرح احوال و زندگانی وی هیچ مطلب و سندی در دست نیست. «نفیسی» در «تاریخ نظم و نثر» به اختصاراز او یاد کرده است. اشکال نوشته های «نفیسی» این است که عادت به گفتن منبع ندارد، بلکه سعی در پنهان کردن منابع اطلاعاتی خود دارد. او بدون ذکر منبع، سید اسحاق استرآبادی را از اصحاب و مبلغان «حروفیان» برشمرده است.
شاید یکی از نخستین کسانی که در شناختن آثار «حروفیه» و چهره های شاخص این فرقه تلاش کرد، «کلمنت هوارت» مترجم وکارپرداز فرانسوی است. سپس «ادوارد براون» در این باره تحقیقاتی کرد و مقالاتی انتشار داد.
آنچه مسلم است، نام یکی از پیروان مشهور «فضلالله حروفی»، «سید اسحاق» یا «امیر اسحاق» بوده است. «آقابزرگ» او را «سید اسحاق حروفی» نامیده است.
از آنجا که آثار سید اسحاق به گویش «گرگانی» است، برخی او را همشهری «فضلالله استرآبادی» معرفی کردهاند.
برخی دیگر فراتر رفته، سید اسحاق را شوهر یکی از دختران «فضلالله» دانستهاست. نویسندهی مقاله جنبشهای