اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٨٠١ - «محمدیوسف بن ضیاء الدین حسینی استرآبادی»

وی در این اثر، از تاریخ «ایران»، شبه قاره، حکایات، عجایب و غرایب آن روزگار سخن گفته است.

شایان ذکر است، «افندی» در «ریاض العلما» نام این کتاب را «اللجین الطبریه» خوانده است.

«آقابزرگ» نیز ذیل مدخل «تاریخ بحیره» نویسنده را «عبدالکریم بن عباسقلی تفرشی» ثبت کرده و سپس در جلد نهم «الذریعه» آن را تصحیح کرده است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مجلس شورای اسلامی» به شماره ٢٢٧٠/ف در ٦٧٣ صفحه موجود است.

نسخه های چاپی:

کتاب تاریخی «بحیره» مکرر چاپ شده است. به نظر می رسد نخستین چاپ آن به سال ١٣٢٨ه-.ق. به اهتمام «عبدالکریم بن عباسقلی تفرشی»، به صورت چاپ سنگی است.

پس از آن در سال ١٣٢٩ه-.ق. در «تهران» تجدید چاپ گردید. چاپ های دیگری نیز از این اثر موجود است.

٢. دیوان

«آقابزرگ» و چند منبع دیگر از دیوان وی سخن گفته اند.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٣. ساقی نامه

مثنوی «ساقی نامه» اشعار بلندی است به صورت مثنوی که محمدهاشم فزونی آنها را سروده و به قولی برای «شاه عباس صفوی» هدیه کرده است.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.

نسخه های چاپی:

یکی از ساقی نامه های فزونی در کتاب های شرح حال نگاری مانند «کاروان هند» چاپ شده است.

٤. فتوحات عادلشاهی

این کتاب نیز در موضوع تاریخ است. وی در زمانی که در «دکن» و در دربار «ابراهیم عادلشاه» بود، به نگارش کتاب فتوحات عادلشاه اقدام کرد. در برخی منابع، کتاب به نام «شاه سلطان محمد عادلشاه» نوشته شده است.

به هر روی، فزونی، کتابش فتوحات عادلشاهی را در شش باب تنظیم کرده و در قالب شش باب، به تاریخ «عادلشاهیان» «بیجاپور» پرداخته است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه دانشگاه تهران» موجود است.

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی موزه ی ملی بریتانیا» موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٥. اللجین الطبریه

نخستین بار مرحوم «افندی» از این کتاب نام برده است. مرحوم «آقابزرگ» نیز ذیل این نام، آن را به فزونی نسبت داده ولی اینکه با کتاب «تاریخ بحیره» یک کتاب است یا نه؟ اشاره نکرده است.

نسخه های خطی:

هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.