اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٧٢ - «ابوالقاسم جرجانی»
نسخه های چاپی:
رساله منامیه به سال ١٣٢٢ه-.ق. در «شیراز» چاپ شده است.
منابع:
اطلاعات عمومی یا دایرهالمعارف٥٤٣؛ اعیان الشیعه ٢/٤٠٦؛ بزرگان شیراز ٣٧٢؛ تاریخ عرفان و عارفان ایرانی ٦٧٣؛ تاریخ علوم و فلسفه ایرانی ٨٤٧؛ تاریخ نویسندگان پارس١/١٩٩-٢٠٠؛ تاریخ نهضت های فکری ایرانیان ٥/١٥٩٥-١٥٩٨؛ تذکره الاولیاء ١٣٧/١٥٤؛ تذکره الشعراء ١٠٣؛ تذکره القبور ١٠٣؛ حدیقه الشعراء ١/٥٣٥، ٦٥٠-٦٥١؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان ١/٢١٤؛ دانشمندان و سخن سرایان فارس ١/٢٤٥و ٢/٥٥٩-٥٦٥؛ دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی ١/١٠٨٦؛ دایرهالمعارف تشیع ٥/١٠٢؛ الذریعه ١/٤٩ و ٣/٣١٠ و ٤/٨٩ و ٩/٣٤٦ و ١١/١٣٠ و ١٢/٢١٧، ٢٨٢ و ١٤/٦٨ و ١٥/١٤٥ و ١٧/١٧٤ و ١٨/١٨٢ و ١٩/٢٩٢ و ٢٠/٢٧٧، ٢٩١، ٣٠٩ و ٢١/٦٩، ١٩٨، ٢٢٥، ٣١٠ و ٢٢/٢٧٧، ٣٣٨، ٣٤٣ و ٢٤/٣٧١ و ٢٦/٩٢؛ سیری در تصوف: شرح حال هفتاد تن از مشایخ١٠٣؛ سیمای شاعران فارس ١/٤٤٩-٤٥٢؛ شرح حال رجال ایران ٦/٦٨؛ طبقات اعلام الشیعه (الکرام البرره) ٢/٦٨؛ طبقات مفسران شیعه ٥/٣٢٢؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ایران ٤٢٦؛ فرهنگ سخنوران ٢١٩؛ فرهنگ شاعران زبان پارسی ٢١٩-٢٢٠؛ فهرست کتاب های چاپی عربی ٤٤٦؛ فهرست کتاب های چاپی فارسی ١/١٣١، ٣٠٢، ٧١٣، ١١٧٣، ١٢٣٨ و ٢/٢٥٦٤، ٢٥٦٧، ٢٥٩٦، ٢٦٠٣ و ٣/٤١٦٧، ٤٦٥٤، ٤٦٥٧، ٤٧٠٧، ٤٨٠٧، ٤٩٦٢ و ٥/٥٩٦؛ فهرست کتب چاپ سنگی کتابخانه ی ملی تبریز ٢٤٩، معجم الطبقات المتکلمین ٥/٢٨؛ گلزار جاویدان ١/٥٢٨؛ لغت نامه ی دهخدا (ذیل راز) ٤٢؛ مشاهیر الشعراء الشیعه ١/٦٤؛ مشاهیر مدفون در حرم رضوی ١/٤١٥؛ معجم التراث الکلامی ١/٨٦، ٢٥٥، ٢٥٨ و ٢/٣٩ و ٤/٧١، ٣٣٦-٣٣٧ و ٥/٨٦؛ معجم الفلاسفه ١١؛ معجم المولفین ٢/٦٥٥؛ مکارم الآثار ٨/٢٧٨٣-٢٧٨٦؛ موسوعه مؤلفی الامامیه ٢/٥٩٤-٦٠٧؛ مولفین کتب چاپی فارسی ١/٢٤٧-٢٥٠؛.
«ابوالقاسم جرجانی»
قرن ١٠ و ١١ ه-. ق.
تلاش نگارنده برای شناسایی «ابوالقاسم جرجانی» راه به جایی نبرد؛ زیرا در هیچ منبعی به شرح زندگانی وی اشاره نشده است. تنها آگاهی ما از وجود او، گزارشی است که «مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی تهران» از یک نسخه کتاب وی به دست می دهد. این گزارش را «منزوی» در «فهرست واره» آورده است.
براساس این گزارش، می توان استنباط کرد که ابوالقاسم جرجانی در سده های ١٠ و ١١ در هند زیسته است؛ زیرا در پایان کتابش نام خود را نوشته و گفته: «در جوانی، در بیست و چند سالگی، مختصری در قواعد کلیه و جزئیه ]حساب[ نوشته بود، به نظر «همایون پادشاه» (متوفای حدود ٩٦٣ه-.ق.) رساند.»
از آنجا که «نصیر الدین محمد»، مشهور به «همایون پادشاه»، فرزند «ظهیر الدین محمد بابر گورکانی» از فرمانروایان «هندوستان» است، بنابراین ابوالقاسم جرجانی در آن سرزمین می زیست که کتابش را به خدمت آن پادشاه رسانده است.
آثار:
حساب
مولف این رساله را در یک مقدمه، سه فن، و چند مقاله و باب و فصل ها ترتیب داده است. مقدمه شامل تعریفات و تقسیمات؛ نیز مراتب اعداد و اوضاع ارقام است.
فن اول، در مفتوحات (حساب معلومات)؛ فن دوم، در مساحت؛ فن سوم، در جبر و مقابله است.