اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٩٧ - «محمد بن احمد جرجانی»
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی دانشکدهی الاهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران» به شماره ٢/٩٩ در ١٤٠ برگ، کتابت سال ٩٨٤ه-.ق. موجود است.
٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه مدرسه ی فیضیه» به شماره ١٧٠٠ در ٣٢٨ برگ و شماره ٣٥٦ در ٣٩٢ برگ، کتابت سده ١١ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی حسینیه شوشتری ها» موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
١٥. نجات العباد فی المبداء و المعاد
این رساله در اصول دین و مباحث مبدأ و معاد است. استرآبادی آن را به زبان عربی در شش فصل نگاشته است. پس از آن اقدام به شرح کتاب خودش کرده است که در جای خود شناساندیم.
نسخه های خطی:
مرحوم «آقابزرگ» ١ نسخه ی خطی از کتاب نجات العباد فی المبدأ و المعاد را در «کتابخانه ی خصوصی فراهانی» دیده است.
هم چنین از یک نسخه ی دیگر که گویا در «مدرسه ی رزمساریه قزوین» به سال ٩٧٧ه-.ق. توسط «محمد بن علی بن مرتضی حسینی استرآبادی» کتابت شده، گزارش داده است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
منابع:
اعیان الشیعه ٩/٦٣؛ ایضاح المکنون ٢/٤٩٦؛ تاریخ نظم و نثر در ایران ١/٣٤٣؛ تحفه سامی ٧٨؛ تذکره ی شعرای فارسی سرا ٦٩؛ تراجم الرجال ٢/٣٥٧-٣٥٨؛ الذریعه ١/٢٢٩ و ٤/١٣٤ و ٧/٢٠٠ و ١٣/١٧٤، ١٧٦ و ١٤/١٠٢ و ٢١/١٤٠ و ٢٤/٥٩ و ٢٦/٢٠٤؛ روضات الجنات ٧/٣٤؛ ریاض العلماء ٥/٤٦٦؛ شعرای مازندران و گرگان ١٧٨، ٢٧٩؛ طبقات اعلام الشیعه (احیاء الداثر) ٧/١١١، ٢٠٥-٢٠٦؛ فهرست نسخه های خطی فارسی ٥/٦٠٨؛ گلزار جاویدان ٣/١٢٦٩؛ لباب الالقاب ٣٨-٣٩؛ معجم التراث الکلامی ٢/٢٦٣ و ٤/٩٤-٩٥ و ٥/٣٦٧؛ معجم طبقات المتکلمین ٣/٣٢٥-٣٢٦؛ معجم المولفین ٣/٣٦٢.
«محمد بن احمد جرجانی»
قرن ١٠ه-.ق.
آگاهی ما درباره ی «محمد بن احمد جرجانی» از حکما و ستاره شناسان قرن دهم ه-. ق.، بسیار اندک است.
ظاهراً «آقابزرگ» تنها کسی است که از یک اثر وی خبر داده و به نام و مشخصات کتاب و نویسنده اشاره ای گذرا کرده است.
آثار:
المنازل و المراحل للاجسام و الارواح
مولف در این اثر بر اساس عدد ١٩ که به حساب ابجد از حروف بسمله به دست می آید، منازل و مراحل اجسام و ارواح را تعیین کرده است.
آغاز:
«حمد و سپاس بی قیاس وجودی را که عالم را از کتم عدم بوجود آورد و انواع صنایع و اصناف بدایع را در او ودیعت گذارد.»
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی عمومی امیرالمومنین (ع)» در «نجف اشرف» به شماره ١/٦٠٨، ضمن مجموعه ای به کتابت سال ٩٧٦ه-.ق. موجود است.