اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٦ - «ابوالفتح بن محمد میر مخدوم حسینی عربشاهی»
است. اما برای اطمینان از اینکه همان نسخه ی بازنویسی شدهی میرابوالفتح است یا نه؟ باید اصل نسخه را دید. لذا در اینجا به آن نسخه ها نیز اشاره میشود:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران» به شماره ٩٤٩/ف در ٣٩٠ برگ و کتابت سده دهم ه-. ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار)» به شماره ١٥١٥ در ٣٧١ برگ و کتابت سال ١٠٣٧ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی عمومی معارف (دارالفنون)» به شماره ١٣٠٥ در ٣٨٥ برگ وجود دارد که به نام «ابنبزاز» ثبت شده است. اما با توجه به آغاز و انجام آن میتوان حدس زد که بازنویسی شده میرابوالفتح است.
شاید ١ نسخه ی خطی هم در «کتابخانه ی آستان قدس رضوی (ع)»، غیر از نسخه ی اصل «ابنبزاز» (ج٣) موجود است.
دو نسخه از صفوه الصفای ترجمه شده به زبان ترکی نیز گزارش شده است. اما بدرستی دانسته نیست که از روی نسخه ی اصل «ابنبزاز» ترجمه شدهاند یا نسخه ی بازنویسی شدهی میرابوالفتح عربشاهی جرجانی؟
نسخه های چاپی:
این کتاب سه چاپ مشخص دارد. چاپ نخستین آن به سال ١٣٢٩ه-.ق. در «بمبئی» و به صورت چاپ سنگی به خط «میرزا احمد بن حاج کریم تبریزی» پیشوای «ذهبیان»، همراه با چند کتاب دیگر و در ٤٠٠ صفحه به انجام رسیده است.
سال ١٣٥٩ در «تهران» از روی همین نسخه به صورت افست، چاپ مجددی صورت گرفته است. اما هیچ تغییر و امتیازی ندارد.
سال ١٣٥١ در «شیراز» نیز «کتابخانه ی احمدی» به چاپ افست آن اقدام کرده است. لیکن مقدار صفحات این چاپ بسیار کمتر و ١٢٣ صفحه است.
کاملترین چاپ، با تحقیق و تصحیح «غلامرضا طباطبایی مجد» به سال ١٣٧٣ و با مقابله بیش از ٩ نسخه ی خطی در ١٣٤٨ صفحه صورت گرفته است. لیکن باید گفت که این چاپ متعلق به کتاب اصلی «ابنبزاز» است. مصحح اضافات میرابوالفتح را در پایان کتاب به عنوان «بخش اختلاف نسخ» آورده است. بنابراین مجموع هردو کتاب را شامل است.
مرحوم میرزا «عبدالله افندی» چند عنوان اثر دیگر به او نسبت داده است. لیکن به احتمال اینکه وی آثار میرابوالفتح جرجانی را با آثار میرابوالفتح تاج سعیدی یا اشخاص همنام دیگر مخلوط کرده باشد، دور از ذهن نیست؛ لذا از ذکر آنها خودداری گردید. اما دو مورد را که مرحوم «آقابزرگ» نیز در زمرهی آثار وی ذکر کرده است، میآوریم:
١٧. حل شبهه المجهول المطلق
«آقابزرگ» برای تایید نسبت این کتاب به میرابوالفتح، به «احسن التواریخ» و «ریاض العلما»، نیز بعضی فهارس استناد کرده است.
ظاهراً هیچ نسخه ی خطی از این اثر وجود ندارد. فقط مرحوم «افندی» آن را دیده و «طویله الذیل» توصیف کرده و سال پایان تالیف را ٩٥٠ه-.ق. و در «مشهد» مقدس بیان کرده است.
١٨. الرد علی المولی علی القوشچی
این عنوانی است که مرحوم «آقابزرگ» به یکی از حواشی میرابوالفتح داده و موضوع آن را «بحث تقدیم المسند الیه من کتاب الایضاح فی البلاغه» نوشته است. سپس از یک نسخه ی خطی آن در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» خبر داده است. با مقایسه ی آغاز این اثر با آنچه پیش تر تحت عنوان «رساله فی بحث تقدیم المسندالیه» آوردیم، مشخص میگردد که آن دو اثر یکی است.