اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٤٤٨ - «فضل بن اسماعیل جرجانی»
آسیب گشته و جز اندکی از آنها نمانده است. از این رو نسخه های خطی یا گزارش های چاپی ندارد.
منابع:
آتشکده ی آذر ٢/٨٠٤-٨٠٥؛ اثرآفرینان ٤/٢٦٥؛ اطلاعات عمومی یا دایرهالمعارف ٢٣٣؛ امتحان الفضلاء ١/١٢٢ و ٢/٨٩؛ با کاروان حله ٦٩-٨٣؛ بهارستان ١١١؛ تاریخ ادبیات ایران از فردوسی تا سعدی ٤١٢-٤١٥؛ تاریخ ادبیات در ایران، صفا ٢/٣٧٠-٣٧٧؛ تاریخ گزیده ٨٢٤؛ تاریخ نظم و نثر در ایران ١/٥١-٥٢؛ تذکره ی میخانه ١٤، ١٥، ١٦، ١٧؛ ترجمه مجالس النفائس ٣٣٣؛ دایرهالمعارف مصور پیمان ٧٧؛ دایرهالمعارف تشیع ١٢/٢٢٢-٢٢٣؛ دایرهالمعارف فارسی دکتر مصاحب ٢/١٨٤٦؛ دویست سخنور نظمی ٤٤٥؛ الذریعه ٩/٨١٣-٨١٤؛ زندگی نامه شاعران ایران ١٠٣؛ زندگی نامه معروفترین نویسندگان و شعرای جهان ٦٠؛ سبک شناسی ١٤٤؛ سخن و سخنوران ٢؛ سفینه خوشگو...؛ شخصیت های نامی ایران ٣٧٩؛ شعرای گرگان و مازندران ٢١٨-٢٢٠؛ تذکره ی صبح گلشن ٣١٣؛ فرهنگ اعلام سخن ٢/١٣٤١؛ فرهنگ جامع تاریخ ایران ٢/٦٣٠؛ فرهنگ سخنوران ٤٣٥؛ فرهنگ شاعران زبان فارسی از آغاز تا امروز ١/٤٢٥؛ فرهنگ فارسی معین ٦/١٣٠٩-١٣١٠؛ قاموس الاعلام ٥/٣٣٤٤؛ کارنامه بزرگان ایران ٥٧؛ کشف الظنون ٢/٢٠٢٥؛ گلزار جاویدان ٢/١٠٢٧-١٠٢٨؛ گنج سخن ١٥؛ گنج و گنجینه ٥٥٧-٥٦٠؛ لباب الاباب ٢٤٠؛ لغت نامه ی دهخدا (ذیل فخر الدین) ٧٤-٧٦؛ مجمع الفصحاء بخش دوم ١/١٣٨٨؛ مشاهیر نیشابور، شهر قلمدانهای مرصع ٥٩٢؛ مولفین کتب جاپی فارسی و عربی ١/٥٦٣؛ نگارستان سخن ٧٣؛ هفت اقلیم ٣/١٠٣-١٠٦.
«فضل بن اسماعیل جرجانی»
(تمیمی جرجانی) / قرن ٥ه-.ق.
«ابوعامر فضل بن اسماعیل تمیمی جرجانی»، ادیب، فاضل، نحوی و شاعر بلند پایه ی «جرجان»، در عصر «عبدالقاهر جرجانی» و از اصحاب وی است.
«حموی» در «معجم الادبا» عبارات خاصی در توصیف فضل بن اسماعیل جرجانی به کار برده است. او معتقد است که فضل، خوش خط بود. مطالب را درست می نوشت. نظم و شعرش دلنشین و نوشته و نثرش فصیح بود. آثار و تالیفاتش خوب و مفید است.
فضل بن اسماعیل، از مشایخ زیادی حدیث شنیده است. از آن جمله، از «شیخ ابو سعد بن رامش»، «ابو نصر بن رامش مقری»، «ابو بکر احمد بن علی بن خلف شیرازی» و «ابو القاسم اسماعیل بن زاهر نوقانی» حدیث شنید.
او در جوانی از شیوخ «اسماعیلی» نیز حدیث شنید.
زمان مرگ وی به درستی مشخص نیست. اما از آنجا که به تاریخ ٤٥١ه-.ق. از «شیخ ابو بکر احمد بن منصور بن خلف مغربی» حدیث شنید، می توان گفت پس از این تاریخ فوت کرده است.
فضل مدتی در «نیشابور» زندگی کرد؛ زیرا به سال ٤٥٢ه-.ق. وارد «نیشابور» گردید. اما مشخص نیست که آیا تا پایان عمر در آن شهر ماند یا به دیگر شهرهای «ایران» هجرت کرد.
آثار:
١. البیان فی علم القرآن
نسخه های خطی:
هیچ نسخه ی خطی به دست نیامد.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.