اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٧٠ - «عبدالوهاب بن حسین استرآبادی»
«جرجان» به شمار می رفت. او در انجام امور شرعی و انتظام مسائل قضایی، از سوی دولت «صفویه» اختیارات گسترده داشت و در ایفای تکالیف خود، بسیار کوشا بود.
با این همه، منابع تاریخی و شرح حال نگاری، در ثبت احوال و آثار او کوتاهی کرده و مطلب مبسوطی برجای ننهادهاند.
همین قدر میدانیم که علی بن حسین زواری مولف «لوامع الانوار» از وی روایت نقل میکند.
فرزندش «امیر نظام الدین عبدالحی استرآبادی» از بزرگان دولت صفوی و قضات مورد احترام «هرات» بشمار میرفت.
مرحوم «آقابزرگ»، به نقل از «کشف الحجب»، نسبت او را این گونه نقل و سپس آن را نقد و رد می کند: «المیر عبدالوهاب بن طاهر بن علی بن داوود الحسینی الاسترآبادی»
«آقابزرگ» در ذیل نام وی نسبش را «میر عبدالوهاب بن علی الحسینی الاسترآبادی» ثبت کرده است.
به هر روی از این دانشمند نیز آثار ارزشمندی برجای مانده است که در ذیل به تعدادی از آنها که در دسترس بود، اشاره می گردد.
آثار:
١. اثبات الصانع
همان طور که از نام این اثر آشکار میشود، موضوع آن خداشناسی و اثبات وجود خدا و وحدانیت اوست.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی سید محمدباقر طباطبایی» در «کربلا» در ١٤٢ صفحه و کتابت سال ١٣٢١ه-.ق. موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ١٠١ در ١٤٣ برگ، کتابت سال ١٠٧٢ه-.ق. به خط «حیدر بن علی بن اسماعیل بن عبدالعالی هاشمی کرکی» موجود است.
نسخه های چاپی:
چاپ نشده است.
٢. الانموذج (انموذج العلوم) (موجز البیان)
این اثر در علوم بلاغت و فصاحت، معانی و بیان و بدیع است. کتاب در یک مقدمه و سه فن و یک خاتمه تنظیم شده است. ظاهراً تاریخ تالیف آن محرم ٨٧٩ه-.ق. است.
مرحوم «آقابزرگ» آن را به عبدالوهاب بن علی حسینی استرآبادی نسبت داده است.
از آنجا که به دنبال این نسبت از دیگر آثار مولف با عناوین «شرح الفصول النصیریه و حاشیه علی شرح هدایه میرک» نام میبرد، به نظر میرسد منظورش همان عبدالوهاب بن طاهر بن علی حسینی استرآبادی است.
زیرا وی مدعی است که کتاب «الانموذج» مولف در ضمن مجموعهای است که آثار یاد شدهی فوق نیز در آن مجموعه هستند.
مهمتر اینکه کل رسالههای مجموعه مورد ادعا، به دست خط مولف و نسخه ی اصلی هستند.
نسخه های خطی:
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ١/٣٢١ در ١٠١ برگ، کتابت سال ١٠٧٢ه-.ق. و یا شماره ٣/١٠١ در ده برگ، با همان تاریخ کتابت، موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار)» به شماره ٩٦٨ در ١٢ صفحه موجود است.
١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی عمومی امیرالمومنین (ع)» در «نجف اشرف» به شماره ١٠٨٢ در ١٥ برگ موجود است.
١ نسخه ی خطی،دست نوشته ی اصلی مولف، در یک مجموعه به وسیله «آقابزرگ» در «کتابخانه ی سید محمدباقر»، حفید «سید محمدکاظم یزدی طباطبایی» گزارش شده است.