اثرآفرینان استرآباد و جرجان (استان گلستان) - مقدم، محمدباقر - الصفحة ٢٣١ - «عبدالقاهر بن عبدالرحمن جرجانی»

٧. التتمه فی النحو

رساله مختصری در علم نحو است.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی موزه ی ملی بریتانیا» به شماره ٣٤٢/١ GAL موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٨. التکمله

یکی دیگر از آثار عبدالقاهر جرجانی در علم نحو است. به نظر «عمر فروخ» (عمر بن عبدالله فروخ)، تکمله، مستدرکی است بر «الایضاح» «ابوعلی فارسی».

نسخه های خطی:

هیچ گزارشی از نسخ خطی آن در دست نیست.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

٩. التذکره

به گفته ی «قفطی»، این کتاب درباره ی موضوعات مختلف و پراکنده نوشته شده است.

١٠. التلخیص

به نظر «ابن‌انباری» و «سبکی»، شرحی بر کتاب «الجمل» «جرجانی» است.

نسخه های خطی:

هیچ گزارشی از نسخ خطی آن در دست نیست.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

١١. التصریف (کتاب فی التصریف)

ظاهراً این اثر غیر از کتاب امثله و دیگر کتاب‌هایی است که در دانش صرف نوشته است.

نسخه های خطی:

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی سلیمانیه استانبول» به شماره ٣٧٤٠/٣ در ١٨ برگ، کتابت سال ٦٨٦ه-.ق. و شماره ٣/١٧ نسخه‌ی دیگری از همین کتاب در سایر کتابخانه‌های «استانبول» موجود است.

نسخه های چاپی:

چاپ نشده است.

١٢. الجمل (الجرجانیه)

این کتاب که با عنوان «الجرجانیه» نیز شناخته می‌شود، در علم نحو نوشته شده است. عبدالقاهر جرجانی آن را براساس اسما، افعال و سپس حروف عامل مرتب ساخته است.

کتاب جمل مورد توجه بسیاری از ادبا و علمای نحو قرار گرفته است. گذشته از خود عبدالقاهر که آن را برای نخستین بار به نام «التلخیص» شرح کرد، بزرگانی چون: «ابن‌خشاب بغدادی»، «ابن سید بطلیوسی» (شهری در اندلس) و «ابن‌عصفور» نیز شرح کرده‌اند.

نسخه های خطی:

١ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی ملی فارس» به شماره ١/٥١٥/٤٩٢ – ج. موجود است.

٢ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره)» به شماره ٨٤٥٤ در ٨٤ برگ، کتابت سال ٩٦٤ه-.ق. و شماره ٢/١٢٥٩٧ کتابت سال ٧٠٥ه-.ق. موجود است.

٣ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی وزیری یزد» به شماره ٢٥٨٦ در ١٦٥ برگ، شماره ٢/٢٥٢٠ در ٦٩ برگ و شماره ٤/١٤٨٣ در ٤١ برگ، کتابت سال ١٢٣٤ه-.ق. موجود است.

٣ نسخه ی خطی در «کتابخانه ی مدرسه ی عالی شهید مطهری (سپهسالار)» به شماره ٣١١٢ در ٩٨ برگ، شماره ٧٥٤١ کتابت سده ١٢ه-.ق. و شماره ٦٩٤٨ در ٥٨ برگ، کتابت سال ١٠٨٩ه-.ق. موجود است.